A desmemoria

Onte houbo eleccións en Alemaña ao Bundestag, o Parlamento nacional que decide quen rexirá o goberno do país nos vindeiros anos, isto é, o canceler. Canceleira, porque non houbo sorpresa e Angela Merkel ostentará o cargo uns cantos anos máis no país no que resido. Velaí vai unha pequena análise, dun leigo en política e dun xeito absolutamente subxectivo.

Resumindo os resultados: como se levaba dicindo meses, Merkel (a CDU, conservadores) gañou sen apuros, pero non arrasou, é máis, desgástase. En parte, tamén por mor do pinchazo dos seus socios conservadores bávaros, a CSU. Desta volta, a súa diletancia Merkel Si / Merkel Non, apoio e crítica segundo dea o vento, castigounos. Noxenta a deriva dos conservadores bávaros, máis preocupados de acadar o voto xenófobo que de construír algo. O seu dominio sobre o estado máis rico de Alemaña segue sendo férreo, pero vense as gretas.

Aos socialistas (SPD) só lles queda o consolamento de que desta vez foron co mellor candidato posible (Martin Schulz, ex-presidente da Comisión da UE) e pouco máis: acadaron os peores resultados da súa historia. Razóns: o afundimento xeral da socialdemocracia europea (Francia, PSOE…) e que a SPD participara no último goberno merkeliano (a “Grande Coalición”). Xa que logo, as súas críticas á canceleira teñen pouco percorrido: se hai un problema, son percibidos como parte del, non como a solución.

Por atrás, os Verdes mantéñense, a FDP (Liberais, como Cidadáns pero con máis historia) recupérase e os Linke, a esquerda da esquerda, segue aí. Tal e como está o patio, Merkel precisa outra vez dunha coalición: ou ben cos socialistas ou ben cos Verdes e mailos liberais. Nada novo.

Captura de pantalla 2017-09-26 a las 00.50.36
FONTE: Spiegel. Gaña Merkel pero baixando. Os socialistas seguen a súa caída, os partidos “pequenos” mantéñense e irrompen os extremistas da AfD.

Pero a nova é a irrupción por primeira vez dun partido de extrema dereita no Bundestag, Alternativ für Deutschland (AfD), xenófoba e eurófoba, populista e reaccionaria. Nada menos que un 13% dos votos, a terceira forza do parlamento, e a primeira da oposición se os socialistas entran no goberno.

Que pasou en Alemaña? Primeiro, o contexto das eleccións. O favoritismo de Merkel era inmenso, e as alternativas diluíronse, o electorado notou o tedio e faltoulle a motivación. E por outra banda hai unha parte que está anoxada, moi indignada, cansa de que lle digan que as cousas vaian ben cando para eles non é así. Alemaña segue a ser unha das grandes locomotoras económicas europeas e mundiais. O seu superávit exportador é enorme, as súas grandes empresas (automoción, químicas, financeiras…) dominan o mundo. O paro caeu e hai máis demanda de profesionais cualificados en moitos sectores da que se pode cubrir.

Pero, a que prezo? A desigualdade económica disparouse, cada vez máis xente malvive malia ter un emprego ou varios, mentres moitos xubilados non son quen de seguir pagando coas súas pensións uns alugueiros desorbitados, tendo que buscarse un dos famosos minijobs. O ensino é gratuíto, incluíndo o universitario, e porén só acceden ao ensino superior os fillos de clase académica e acomodada. É dicir, é moi probable que o fillo dun médico ou enxeñeiro remate na universidade, mais se é fillo dun electricista a súa carreira será unha sucesión de cambadelas para que escolla unha formación profesional ou algo menos cualificado. E os impostos? Cada vez máis, e máis gravosos para os menos favorecidos, e pola contra menos gasto social (sanidade, infraestruturas, etc.). E un custo da vida (enerxía, combustible, comida, transporte, e por riba de todo e ante todo: a vivenda) ao ritmo dos máis ricos e do que marquen os especuladores, esmagando aos de abaixo. Todos sabedes que un médico ou un enxeñeiro poden acadar aquí máis de 3000 €/mes para comezar, pero poucos saben que na rica Alemaña hai soldos de 500 €/mes ou menos por xornada completa, cun prezo da vivenda absolutamente demencial nas grandes cidades… que é onde hai traballo. No “Macro” o país vai de cine, no “micro”, a xustiza social, vai de mal en peor. Alemaña está rompéndose, e Merkel non o quere ver.

Polo tanto esta desigualdade está a crear unha grande masa de alemáns que senten que están a “perder o tren”, que hai un benestar e unha bonanza que non os inclúe, que están pagando unha festa á que non están convidados. Xente que traballa duro (ou xa non, pero que traballou toda a súa vida) pero que non lles vale de nada. Ou mozos que non poden traballar, xente que perde continuamente nivel de vida e está supeditada a axudas sociais. Este é o caldeiro onde pesca a extrema dereita. Onde pescou a AfD o que non deron pescado os neonazis da NPD na última década. Porque estes son uns skinheads pailarocos sempre a moverse na sombra da ilegalización por apoloxía do nazismo. Os AfD son moito máis intelixentes. Ben, non moito, son racistas, pero algo máis si. É dicir, estes partidos agrupan a unha boa masa de idiotas, pero tamén a xente empurrada por unha realidade inxusta que atopa aquí unha solución e unha esperanza. Erradamente.

image-1168676-860-galleryfree-qtro-1168676
Frauke Petry, a candidata de AfD, non tivo problema para utilizar a imaxe do seu propio bebé recén nacido para fins electorais.

Non hai país máis hostil legalmente coa extrema dereita ca Alemaña. Aquí vas ao caldeiro por levar ou posuír unha bandeira nazi, esvásticas, negar o Holocausto ou saudar ao “Sieg Heil”, aínda que sexa piada. O exame de conciencia foi profundo e doloroso trala derrota na 2ªGM, en comparanza por exemplo con Austria, máis cómplice que vítima do nazismo. Os partidos e grupos neonazis son sistematicamente ilegalizados. Iso vetou a súa entrada na vida política, por exemplo co partido extremo NPD, pero non a eclosión do neonazismo, sobre todo nos estados do Este. Engado que a desigualdade da que falei tamén é rexional: a Reunificación da RFA coa RDA foi un calote e unha decepción, unha absorción do Este por parte do Oeste coas regras de xogo deste último, na que ademais se desvertebraron as estruturas económicas e sociais do comunismo sen poñer nada a cambio. As industrias pecharon e a mocidade quedou a mercé da emigración cara o oeste ou de subsistir coa beneficencia. Aquí renace o nazismo, aquí estoura a xenofobia en Lichtenhagen en 1992 e aquí, nestes estados, é a AfD a segunda forza. En Saxonia, a primeira. Curiosamente, os estados onde a inmigración é menor.

E dálle que dálle coa procreación e o racismo. Unha muller grávida (supoño que non será outra vez a propia Petry) e o eslogan: “Novos alemáns? Facémolos nós mesmos”. Que sutil.

Neste caldo, merkelismo sen albiscarse cambios, desigualdade e combate entre a memoria do que pasou co nazismo e a xenofobia, comeza medrar Alternativ für Deutschland. Fundado hai seis anos como partido eurófobo (contrario á UE e ao Euro) e conservador, os acontecementos virárono a un partido xenófobo, radical e contrario ao establishment da democracia alemá, o que lle fai gañar simpatías entre os descontentos.

pegida-galgen
Forcas preparadas na manifestación de Pegida para Siegmar Gabriel (SPD) e Angela Merkel. Adorables, non? Fonte: Die Zeit, foto © Hannibal Hanschke/Reuters

A crise dos refuxiados foi a mecha que fixo estourar o racismo en moitos puntos de Alemaña. Non crealo, xa estaba alí, enlarvado. Acollidos con xenerosidade nun principio por Merkel (a Roma o que é de Roma) pero con escasa organización e visión de futuro, proporcionoulles aos radicais os “inimigos perfectos”. Non podían ser outra vez os xudeus (demasiado poucos na Bundesrepublik actual) nin os turcos (demasiados, e xa moi integrados): os inimigos eran os refuxiados, os musulmáns, os terroristas. En Dresde naceu a Pegida para “defender” (segundo eles) a “Patria” dos “invasores” islámicos, “terroristas” (que veñen fuxindo precisamente dos terroristas, pero os racistas non gustan de matices) e os “traidores” dos gobernantes. “Wir sind das Volk”, “Somos o pobo”, berran, como dicindo, “Vós non, sodes traidores”. A AfD foi lista dabondo para absorber ese discurso da carraxe pero sen arriscarse a levar eles mesmos as faixas nas manifas, que rematan sempre con cantos nazis. Negan ser neonazis, mais absorben sen complexos movementos radicais como os “identitarios”, nacionalistas radicais, antisemitas e racistas. Por fóra teñen a imaxe de Frauke Petry, a súa lideresa: radical contra a “vella política”, ideas poucas pero claras, determinar culpables das cousas malas e aportar solucións (inmigrantes fóra, prohibir o islam, volver ao marco alemán e pouco máis). Por dentro: o racismo de sempre e un discurso máis sinxelo que o mecanismo dunha chancleta. Pero funciona.

Non importan os feitos nin a realidade, senón a percepción da xente. A nova extrema dereita rexeita á prensa convencional (“Lügenpresse“, prensa mentireira) e intoxica as redes sociais con novas falsas (atrocidades cometidas por musulmáns malos malísimos, que son agachadas polo poder e a prensa) que se espallan coma o cancro sen ningún control, e son cridas por quen quere crelas. A versión xermanofacha das fake news.

Non me preocupa intrinsecamente a AfD. Son demasiado parvos para manter o seu propio partido unido (Petry abandoa o grupo parlamentario da AfD) e non poderían gobernar con éxito nin unha comunidade de veciños sen levala ao colapso. Preocúpame máis ese sentimento, esa masa de xente que pensa que todo é culpa dos refuxiados e os estranxeiros, que ten nostalxia dunha sociedade que non existiu e que traga con discursos tan simples. Ese desfavorecemento, esa desigualdade que facilita estes fenómenos que só poden enxendrar cousas terribles. Xa o vivimos, xa o sabemos. Pensabamos que en Alemaña non, que aquí non prendería esa lacra, porque se fixera un bo traballo para ter presente o acontecido no pasado. Trabucámonos.

Os nazis hai 90 anos eran un partido con representación inferior á actual da AfD. Pero logo veu unha crise económica, e pasou o que pasou. Lembrémolo.

20160821_0099
Fuck AfD. Non esquezamos que o 87% dos votantes alemáns rexeitaron ese lixo. Foto en Flickr de Mike Powell aka Elektrollligazón e licenza.

LEER ESTE ARTÍCULO EN CASTELLANO

Advertisements

O muro de Múnic

 

Xa vos dixen que me gustaría falar aquí do meu novo barrio en Múnic, Neuperlach. O que me gustaría é facelo con temas máis agradables, pero a actualidade manda, disque.

O muro de Neuperlach. O Muro de Múnic

Ó ser humano préstalle construír muros. Caeu o Muro de Berlín, segue en pé o de Israel, Trump seica non vai facer o da fronteira entre México e EEUU, tal como prometeu. O muro constrúeno sempre uns por medo ós do outro lado, para contelos, controlalos, limitalos, isto é meu e aquilo é voso, quedade aí, non pasedes. Por iso os chineses construíron a súa muralla, para conter os mongois. A muralla segue en pé, pero os feros mongois invadiron igual a vella China.

Mais estes días andamos a voltas cun muro cunha polémica que comezou como moi local, aquí no distrito muniqués de Rammersdorf-Perlach, barrio de Neuperlach (o meu) pero que xa escalou a nivel muniqués, nacional e internacional. O trasfondo: a construción dun fogar para refuxiados en Nailastrasse nun descampado entre a rúa, un conxunto de vivendas unifamiliares a certa distancia (dato importante, como veremos) e varias naves industriais e comerciais. E diante do refuxio, un muro.

Todos estades familiarizados coa política alemana con respecto ós refuxiados, sobre todo da guerra de Siria, levada a cabo pola canceleira Merkel, e que Alemaña é de lonxe o país máis xeneroso de Europa en termos de acollida. Tamén sabedes que internamente esta política foi moi contestada, e está entre o apoio solidario e o rexeitamento, mesmo violento, acontecendo mesmo ataques a fogares de refuxiados por parte de grupos de extrema dereita. Curiosamente, un dos poucos rasgos de humanidade amosados pola señora Merkel pode causarlle un dano electoral moi grande, a favor de grupos xenófobos e eurófobos como AfD. Falaremos destes polos outro día.

Esta violencia non afectara polo de agora a Baviera e a Múnic. Con todo, o político local Guido Buchholz denunciou á opinión pública a existencia dun muro que circunda parte do recinto do asilo de refuxiados por medio dun vídeo aéreo tomado cun dron. E comezou o escándalo. Pasou ser do Muro de Nailastrasse a ser o Muro de Neuperlach e ó final, o Muro de Múnic, para estupefacción e vergoña dos seus habitantes, e a miña, que vivo a poucos minutos.

O muro é feo de carafio. Sono todos os muros, pero este é de récord. Son como croios metidos en gaiolas e logo amoreados. Nin un grafiti se pode facer. Iso si, logo poden prantarse prantas enredadeiras e quedará máis verde. Cousa bonita.

IMG_20161113_163439.jpg
O muro da discordia e ó fondo o futuro fogar de refuxiados
O fogar de refuxiados estará rematado a fins de novembro.

Que é, en teoría: Varios dos veciños (exactamente seis) da colonia de casas de a carón esixiron ó concello protección sonora polo eventual ruído. O ruído é unha cousa seria en Alemaña e a simple denuncia dun só veciño pode parar calquera infraestrutura. Véñenme á cabeza casos extremos como o peche dun parque de xogos infantís ou de varios campos de adestramento de fútbol polo teórico ruído que molestaba a un único veciño. Non sei que barullo sonoro poden armar esas persoas vivindo alí, eu estiven no lugar e aínda hai un anaco ata as seguintes casas, e no medio hai un camiño, campo e árbores. E, insisto, aíndo non abriron o fogar, así que de todos xeitos é poñer a corte antes que as vacas. Así que contra toda lóxica o concello prantou un “muro de protección sonora“, non moi longo, pero si moi alto. E non foi así decontado: foi producto dun acordo despois de dous anos de litixios entre o Concello e os veciños nos xulgados administrativos.

Que é o que parece, na práctica: Un horror urbanístico que fede a racismo e xenofobia, co agravante de ser patrocinado polos poderes públicos. Parece que o refuxio non é benvido entre varios destes veciños e que, sinxelamente, non queren velo e prefiren ignorar con máis efectividade a existencia desa pobre xente. O refuxio non é unha cárcere nin un CIE, e o muro non limita a libre entrada e saída do recinto. Pero psicoloxicamente aílla os refuxiados, e é hipócrita esixirlles que se integren e á vez agachalos detrás dunha parede. O ruído parece un pretexto absurdo. Sería como erguer muros entre os edificios para que non se molesten os uns ós outros.

Buchholz denuncia que este muro ten catro metros de altura, algo máis có de Berlín. A autopista Múnic-Salzburgo pasa preto, e para protexer á veciñanza do ruído desta ergueuse outro muro de protección sonora… de só tres metros de altura. Unha autopista mete menos ruído que un fogar de refuxiados? Parece moi iluso xustificar a obra por un problema veciñal de contaminación sonora.

Xa houbo mobilizacións nos dous sentidos. Artistas e xente vencellada a proxectos de acollida esixiron o derrube do muro, a extrema dereita ameaza de morte a Buchholz, os veciños insisten en que non entenden a polémica e que é un muro para protexelos do ruído, e os cargos do distrito teiman en que “non é un muro en contra dos refuxiados”. Mais a meirande parte calan.

Mensaxes en globos: “Todos sodes benvidos”
IMG_20161113_163758.jpg
O que cantaban en Berlín no 89: “O muro debe caer”

Os ánimos están alterados. Cando estivemos alí, había varios curiosos coma nós, e ademáis parou un coche e saíu un home a facer unha foto co seu móbil. Unha señora en bicicleta increpouno, e como boa alemana “ben pensante” díxolle que non estaba permitido facer fotos, polo que interpretei que vivía por alí. A liorta dialéctica subiu de ton e o home, coa súa razón, díxolle “Que ela non era tan importante” para prohibirlle facer fotos nunha vía pública, que ía tomar unha imaxe “desa vergonza” e que ese muro se ergueu  “por culpa de xente” coma ela. Tirou a foto, aínda rifaron un bo anaco máis e ó final marcharon no seu coche.

Oxalá os fogares de refuxiados deixen de ser necesarios algún día, oxalá non morran tantos no Mediterráneo para rematar nun asilo cun muro así diante dos ollos. Mais esa “vergoña” de muro da discordia debe caer, e decontado. Mesmo facendo un grande esforzo por crer a versión dos veciños e da súa inocua intención (isto é, que “é só polo ruído”), tan só lle dá azos ó racismo, á discordia e á división, dificulta a integración dos dun lado e perpetúa os prexuízos do outro. As pontes son para unir, e os muros para dividir, así foi sempre. E neste país de muros saben dabondo, e das súas consecuencias tamén.