Kehlsteinhaus, o Niño da Aguia, o chabolo de Hitler

22-IMG_20170626_142853
Kehlsteinhaus, Berchtesgaden (Baviera, Alemaña). O “Niño das Aguias”

Andei pola fermosa bisbarra de Berchtesgaden de vacacións, no sureste de Baviera, ao pé dos Alpes e á carreira dun can de Salzburgo e Austria. Alí hai unha visita case obrigada, entre o morbo, o interese histórico e a visita turística pura, xa que é un sitio precioso: a Kehlsteinhaus, o curuto dunha montaña onde Adolf Hitler se fixo un chabolo, o Niño da Aguia. O lugar ben merece unhas liñas.

Existe a crenza de que esa casa (a da foto), no cumio da montaña Kehlstein (1881 m de altura) fíxoa Hitler para trazar os seus plans maquiavélicos, mentres desfrutaba do aire da montaña. Non é exactamente así, aínda que tampouco é mentira de todo. Por partes.

Mal ano - Bad yearPor unha banda, as casas-pousadas nos cumios das montañas parécennos unha idea moi tola e exótica, pero son moi comúns nos Alpes, primeiro como refuxio de pastores e montañeiros e logo adaptadas á hostalaría como restaurantes. Esa casa en concreto xa existía dende o século XIX, con diferentes donos e denominacións. Durante a ditadura foi adquirida polo Partido Nazi, para ser agasallada ao Führer, Adolf Hitler. Non só iso, senón que se construiu unha estrada desde a base, un túnel de 124 m de longo en horizontal e mais un ascensor dourado, para ascender sen esforzo ao cumio outros 124 m en vertical. Unha obra inxente e disparatada, deseñada por Martin Bormann e na que morreron 14 obreiros.

Hitler converteu a pousada nunha “Casa de Té” para recibir as súas visitas diplomáticas. Todas as visitas estaban escenificadas paso a paso: impresionándoas coa subida, para dar ó escuro túnel, o ascensor dourado e logo a casa do cumio, coas súas impresionantes vistas, desde o lago Königsee ata o val de Berchtesgaden. Déronllo polo seu 50º aniversario. Non me digades que non é un detallazo. Sobre todo cando os que morren por excavar a montaña son outros.

Túnel de Kehlsteinhaus
Túnel cara o ascensor.
Bundesarchiv Bild 183-H12478, Obersalzberg, Münchener Abkommen, Vorbereitung.jpg
Hitler recibe a Chamberlain. Von Bundesarchiv, Bild 183-H12478 / Unbekannt / CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0 de, Link

Este percorrido fixérono dous primeiros ministros de Gran Bretaña, Lloyd George e Chamberlain, este último previo ao asinamento do Tratado de Múnic, no que Checoslovaquia tivo que cederlle ao Reich os Sudetes, a cambio de non iniciar unha guerra… por un tempo. Tamén acolleu entrevistas con embaixadores, incluído o da España de Franco, o Marqués de Magaz, ou o primeiro ministro de Austria, para ameazalo e chantaxealo previamente á Anexión (Anschluss) de Austria, coas consecuencias que todos coñecemos. É un lugar crave para entender a historia de Alemaña e Europa naqueles escuros tempos.

Agora veñen as contradicións: estade atentos. Alemaña está salpicada de “casas de Hitler”, porque cando era Führer recibíaas de agasallo dos lambecús de turno: corporacións locais do Partido, concellos, etc. (Exemplo: a Casa Vermella de Passau), inmobles que na súa vida Adolfo visitou poucas veces ou ningunha e que trala derrota na guerra foron demolidos ou ocultados polos aliados para evitar o “turismo nazi”. Este non é o caso, dada a magnitude de feitos históricos que alí aconteceron. Con todo, Hitler detestaba a casa: os rumores dicían que padecía vertixe e que odiaba as alturas, e toda a idea lle parecía perigosa, porque era un lugar desprotexido ante posibles bombardeos ou raios (en serio). Só subía cando viñan esas visitas estranxeiras, en total, non máis dunha ducia de veces, e non máis de media hora cada unha. Pero tamén lemos que pasaba moitísimo tempo en Berchtesgaden (daquela, Obersalzberg) e que era case o seu cuartel xeral despois da capital Berlín. Como se explica isto? A resposta é sinxela: “ABAIXO”.

Efectivamente, Adolfiño non paraba no curuto da montaña, que é un bo lugar para tomar unha cervexa mirando a paisaxe (un té, no seu caso, detestaba o alcohol), pero pouco aconsellable para pasar longas tempadas, xa non digamos con mal tempo. Onde montou o seu chiringuito foi máis abaixo. Os nazis adquiriron a pousada de Berghof, e toda a bisbarra circundante de Obersalzberg. Mercaron todos os terreos aos propietarios, e se non aceptaban, expropiábanos e mandábanos ó campo de concentración de Dachau. Unha comunidade tradicional enteira de pastores e labregos foi expulsada das súas terras, que se convertiron nun xigantesco acuartelamento nazi.

Hitler fixo de Berghof a súa residencia de verán e desde aí trazou plans, leis, batallas e falcatruadas. Xa ía por Obersalzberg de vacacións antes de ser Führer, pero a unha residencia moito máis modesta. Arredor do Berghof, un terreo firmemente custodiado polo exército, pechado ó público, con cuarteis das SS e Gestapo, búnkers e túneis de emerxencia para unha posible resistencia e fuxida, aínda que, como sabedes, morreu no seu búnker de Berlín. E, por suposto, a montaña e a casa de Kehlsteinhaus. En Berghof pasaba as súas vacacións (a paraxe é idílica) e se ese refugallo humano foi feliz nalgures, foi en Berghof, unha paraxe idílica e á vez firmemente protexido polos seus. E no político e militar, se os seus ministros Göbbels, Himmler e compaña necesitaban algo do seu Führer, tiñan que emprender unha longa viaxe ata o sur do país.

Bundesarchiv B 145 Bild-F051673-0059, Adolf Hitler und Eva Braun auf dem Berghof.jpg
Con Eva Braun en Berghof, 1942. Fonte: Von Bundesarchiv, B 145 Bild-F051673-0059 / CC-BY-SA, CC BY-SA 3.0 de, Link
montage-magda
Unha asidua en Berghof que visitaba decote a Adolfiño era a por entón famosa actriz Magda Schneider, que tiña casa en Schönau am Königsee, moi preto. Tamén co seu bebé Romy, nacida no 38. Si, Romy Schneider, a inesquecibe actriz de Sissi Emperatriz. Ten un museo á beira do lago Königsee (Romy, non Magda), onde viviu de nena. Fonte: páxina, á súa vez tomado dos arquivos do INA.
csm_Farbpostkarte00k_1d89afddeb
Todo o acuartelamento de Obersalzberg, incluída a casa Berghof (nº1). Fonte: Dokumentation Obersalzberg
Postal Berghof
Postal co Berghof de Hitler, e as casas de Bormann e Göring. Fonte: Dokumentation Obersalzberg

Vídeo familiar de Hitler no Berghof filmado pola súa compañeira Eva Braun. Aquí o tedes pasándoo pirata nas montañas, recibindo visitas nunha pousada-gasthof bucólica e riquiña, sen aprezarse que estaba protexido por unha fortificación militar inexpugnable. Sen aprezarse tampouco, que Europa ardía en guerra e millóns de persoas morrerían en campos de concentración. Pero non aquí.

Sempre se fala do Niño das Aguias ou Kehlsteinhaus e nunca do Berghof, cando foi neste último lugar onde Hitler se calcula que morou a terceira parte do tempo da súa triste ditadura, uns catro anos en total. Por que? Inflúe o feito de que Kehlsteinhaus se conservou ata os nosos días, pero non o Berghof.

Bundesarchiv Bild 183-2004-1202-502, Obersalzberg, Hermann Göring, Adolf Hitler
Hitler e mailo seu ministro Göring no Berghof, facendo cousas de nazis. Atribución: Bundesarchiv, Bild 183-2004-1202-502 / CC-BY-SA 3.0 [CC BY-SA 3.0 de], via Wikimedia Commons
Hitler animal
Non teño nin idea se isto foi en Berghof, pero a imaxe sempre me fixo moita risa. E estupor. Fonte: By AdrianDrozdek (Own work) [CC BY-SA 4.0 (Link), via Wikimedia Commons
Que pasou trala derrota nazi?

Os aliados bombardearon e tomaron o acuartelamento de Obersalzberg. Aínda por riba, os nazis prendéronlle lume na súa retirada. A casa do cumio, o túnel e o ascensor de Kehlsteinhaus, porén, quedaron intactos.

Stars & Stripes & Hitler Dead2.jpg
De US Army – Stars and Stripes, the official US Army magazine, Gemeinfrei, Link

Nos anos da posguerra o recinto foi administrado polo exército estadounidense, que ademáis o promocionaba como posibilidade turística entre os seus oficiais. Nos primeiros anos cincuenta retiráronse e cedéronlle a zona ao Estado Federal de Baviera. No traspaso de poderes acordaron a voadura das casas de Hitler (Berghof), de Göring e Bormann. Os restos dos edificios militares nazis que quedaban foron destruídos e a zona reforestada. Quería evitarse o “turismo nazi”, de simpatizantes de extrema dereita, nostálxicos do Reich ou historiófilos morbosos.

Porén, os americanos viron as posibilidades turísticas da casa de Kehlsteinhaus e conservárona, e gustaron de chamarlle o Eagles Nest, o Niño das Aguias, un nome que gañou popularidade en todos os idiomas malia non ser nin un topónimo tradicional do lugar nin terse usado nunca na época nazi, pero que aumentou a categoría de lenda da casa do cumio. De feito, os EEUU teñen boa parte da responsabilidade de que este lugar sexa popular en todo o mundo.

Só é posible chegar arriba con autobuses que parten dunha base onde se edificou un Centro de Documentación  no 1995 para os interesados na historia, onde se poden entrar en parte dos búnkeres (eu non fun). Efectivamente, esa base dos autobuses está onde estaba o acuartelamento nazi, pero hoxe non queda nada deste. Tralo traxecto en bus pola estreita estrada de montaña que construira Bormann para o seu Führer, éntrase camiñando polo túnel e sóbese no ascensor. Arriba, por fin, a casa de Kehlsteinhaus, ou se o preferides, o Niño das Aguias. É só un restaurante cheo de turistas, cunha minúscula exposición que explica un pouco a sórdida historia do lugar naqueles anos. Pero o atractivo da casa, daquela e hoxe, son as impresionantes vistas, 200 km. á redonda, desde o lago Königsee, o monte Watzmann e o macizo Untersberg, ata albiscar as montañas de Salzburgo, xa en Austria.

Kehlsteinhaus - Pano

Vista desde Kehlsteinhaus

Evidentemente, o lugar ten un valor natural intrínseco impresionante, se acadamos esquecer o seu uso nos anos trinta e corenta. Pódese mesmo subir camiñando desde a base, pero llo recomendo só a expertos montañeiros con boas pernas e seis horas libres para o ascenso. Mesmo sen esquecer eses datos, un tamén se pode interesar en aprender algo máis sobre a historia. Pero non se pode obviar certo dilema moral. Pódese desfrutar dunha gorentosa cervexa de trigo e desfrutar dese entorno espectacular, e pódese defender dicindo que a casa xa estaba aí e que Hitler non fixo as montañas nin a paisaxe, e que só se aproveitou delas. Pero dubido que tivese tantos turistas (incluído eu, hipocrisías as xustas) se non fora por ter sido de certo xeito “a casa de Hitler”. Pero poucos coñecen, ou mellor dito, a poucos lles interesa que ese espectacular túnel e ascensor foi construído a costa de traballo seguramente escravo e vidas humanas, e que Hitler aborrecía dese sitio e que vivía máis abaixo. E que ese “máis abaixo” foi invadido polos nazis tan só porque a Adolf lle gustaba o sitio antes de ser Führer, e que os seus habitantes foron expulsados das súas casas para sempre para que Adolf e os seus nazis estiveran a gusto. Vale que non foi a barbaridade máis grande que fixeron eses malnacidos, nin sequera estaría no top dez, pero para Obersalzberg foi unha traxedia, non unha beizón que lles ía traer turismo décadas máis tarde.

 

Königsee from Kehlsteinhaus
Vista do lago Königsee a carón do monte Watzmann, desde o cumio de Kehlsteinhaus.

As autoridades alemás son sempre exemplares na divulgación da súa ditadura e o traballo coa súa memoria histórica, nin comparalo co caso de España. Pero neste caso, non sei se se deron os pasos axeitados, como derrubar unha casa e deixar a outra porque “é bonita” e “atrae turismo”. Aínda que descoñezo a solución, que dubido tamén que sexa pechala ou destruíla. Sobran cumios e montañas en Berchtesgaden, e esta é a máis visitada, por algo será. Sexa pola súa beleza, sexa polo horror que agacha. Pero cada quen, que tome as súas conclusións. A visita paga a pena, cando menos.

Atribución das imaxes: As fotos históricas, a debidamente indicada ao pé das mesmas. As actuais de Kehlsteinhaus son da miña autoría e premendo na imaxe pódese ver a fonte das mesmas no meu espazo en Flickr.

Os Leóns de Múnic: o descenso e a incerteza

Faleivos hai pouco tempo do simpático e tradicional clube de fútbol TSV 1860 de Múnic, “Os Leóns” ou “Os Sesenta” (Löwen ou Sechzger), e a súa querencia histórica pola derrota, o afundimento e o rexurdir das súas cinzas. Pero esta semana escribiu un novo capítulo do primeiro, a derrota, sen albiscar nada do segundo, ao contrario. Veñen tempos negros para os celestes.

En Alemaña xóganse partidos para a promoción para o descenso e ascenso. Sen ir máis lonxe, os Sesenta, metéronse no partido de promoción contra un equipo de terceira (equivalente á nosa 2ªB) para manter a súa categoría en segunda. Os que quedaron por embaixo del descenderon a terceira directamente. Estes partidos de promoción (Relegation) son moi criticados porque nos últimos anos o guion está preestablecido: o equipo da categoría superior, usualmente o rico, vence e mantén a categoría.

Pero para iso están os Sesenta, para rachar coas tradicións, pero para mal. O rival, procedente de Terceira como xa dixemos, é un vello coñecido meu, o Jahn Regensburg, o clube da cidade onde vivín nove anos. En teoría, un modesto bávaro que pasou polo seu inferno particular: nos últimos catro anos chegou a segunda, baixou a terceira e sucesivamente á Rexional (equivalente, agora si, á nosa 3ª) cun estadio novo do trinque e agora tentan volver á segunda, o que sería un exitazo para a cidade.

O TSV fixo o máis difícil, empatar 1-1 en Regensburg na Ida e deixar a defensa da súa praza para a volta, nun Allianz Arena ateigado. E logo acadou o máis abraiante: fracasar. O Jahn infrixiulle un 0-2 ante 70000 seareiros. Os de Regensburg foron un equipo moito máis compacto (“somos un equipo, eles non”, resumiu un do Jahn), e como final vergoñento, o partido houbo de ser interrompido 15 minutos polo lanzamento de obxectos dos ultras locais máis túzaros. O encontro finalizou, e tamén unha desastrosa tempada, que xerou unha frustración que algúns seareiros canalizaron do peor xeito posible, coa violencia, sempre condenable.

O facto non cambia: o Jahn ascende a segunda, sorpresiva pero merecidamente. O TSV 1860 München descende a Terceira. Pode ser peor? Pode.

O caos instalouse no equipo de Giesing. Demitiron o director deportivo, o presidente e o adestrador, e boa parte do plantel tamén marchará. Culmínanse anos de nefastas decisións institucionais, deportivas e económicas. Por riba, as condicións de Hasan Ismaik, o investidor e dono de facto do clube, para non “pechar a billa” dos cartos, fan difícil que o clube poida pagar as súas débedas e a propia licencia da Bundesliga de terceira, polo que podería ser descendido a Rexional, un golpe do que non se sabe se poderá sobrevivir. Como tantos, metidos na roda de gastar o que non se ten para competir deportivamente, e mesmo así non acadalo.

O único bo destes momentos negros e incertos en Giesing é que se abre unha porta para abandonar o Allianz e volver en terceira ó seu tradicional Grünwald Stadion, sempre e cando cumpra certos requisitos de seguridade. Veremos se se recuperan do golpe, para que o fútbol en Múnic non só teña cor vermella.

wp-1492452142180.jpg

 

TSV 1860: Os Leóns de Múnic

Xa sei que son pesado cos posts de fútbol, e xa non digamos cos de fútbol alemán. Pero isto, por achegamento, apetecíame escribilo. A ti lelo, non sei.

Hai moitos anos, antes mesmo de eu sequera pisar Alemaña, o amigo Romeiruga andou por Múnic e tróuxome de lembranza unha bufanda futboleira, “do equipo de Múnic”. Eu non recoñecín as cores celestes e brancas da miña única referencia balompédica daquela lonxana cidade bávara, e inquirín: “Do Bayern de Múnic?”. E el contestoume: “Non. DO OUTRO”. O “Outro” é, e seguirá a ser, o TSV 1860 München.

Vereinswappen des TSV 1860 München
Escudo do TSV 1860 de Múnic. Fonte: By Gaspard (de.wikipedia.org) [Public domain], via Wikimedia Commons
O seu nome completo é o Turn- und Sportverein 1860 München, facendo o número alusión á súa data de fundación. Máis de 170 anos de antigüidade, aínda que penso que non foi como club de fútbol, senón como clube de “Turn”, ou sexa, ximnasia da época e outros deportes. Pero ninguén o coñece con ese nome, senón como os “Sechszger” ou “60er” (os “sesenta”) ou os “Löwen” (os Leóns), como a figura do seu escudo. Se os seus veciños do FC Bayern quedaron co nome do Estado de Baviera, os Sesentas quedaron co león e as cores celeste e branca, emblema e cores do escudo e a bandeira bávaros.

É difícil atopar un club tan á sombra de outro, tan sometido ás comparacións e tan condenado a ser derrotado nas mesmas. Se Múnic fora Madrid, o Bayern sería o Real e o 1860 non sería o Atlético, senón o Rayo Vallecano ou aínda menos. Atoado na segunda Bundesliga, con perennes problemas económicos e sen casa propia, todo produto da fatalidade, dos reveses do fútbol moderno e, tamén hai que dicilo, dunha nefasta xestión nas últimas décadas.

München Große Liebe.jpg
“O grande amor de Múnic”. Fonte e dereitos

Porque os Leóns están feridos, e deprimidos, pero lamben as súas feridas lembrando a súa historia. Foron campións da Bundesliga en 1966, e tiveron a súa época dourada nos anos sesenta, onde gañaron unha Copa de Alemaña (tiñan outra do 1942) e chegaron á final da Recopa. Pero, como se tivese relación inversamente proporcional, apareceu o FC Bayern. Os seus veciños, de mediocre palmarés ata 1969 (unha liga nos anos 30), eclosionaron nos anos setenta con aqueles Beckenbauer, Maier, Hoeness e Gerd Müller. Gañaron ligas e Copas de Europa e construíron intelixentemente o club que son hoxe: o máis poderoso de Alemaña, o Rekordmeister, e uns dos primeiros do mundo. Non caen simpáticos. Tampouco o pretenden.

(Enriba, os afoutos gañadores da Bundesliga en 1966. Equipazo. Fonte premendo na imaxe)

E o 1860? Comezou nos setenta unha montaña rusa con máis baixadas ca subidas. Só cinco anos despois do campionato perderon a categoría, e tras varios ascensos a primeira sen consolidarse nesta, retiráronlles a licenza no 1982 por débedas e trapalladas financeiras variadas, probando o fel da Bayernliga, a división Rexional. Con este panorama, vendo os seareiros o seu querido club pasar ser do primeiro da cidade, por riba do Bayern, a ser uns ninguén por campos de terra mentres os veciños se convertían en emperadores, o máis difícil é erguerse. E fixérono. En 1994 regresaban á Bundesliga, e quedarían dez anos. E nada mal. Participaron dúas veces na copa da UEFA e unha na Champions, e venceron varios derbis contra os malditos veciños da Säbener Strasse. Dende o 2004 penan outra vez na Segunda Bundesliga, e outra vez (ou sempre é a mesma vez) con mágoas económicas. No 2011 fíxose dono do equipo un inversor xordano bastante fantasmón e antipático, Hasan Ismaik.

Recapitulando, este modesto equipo muniqués ten unha liga e dúas copas, participacións nas tres copas que había no continente (que morriña da UEFA e da Recopa) e xogadores como (nas últimas décadas) Rudi Völler, Hässler, Jeremies, Abedi Pelé, Martin Max (dúas veces pichichi defendendo o escudo do León), os irmáns Bender e ata Davor Suker veu por aquí no luscofusco da súa carreira

bildergalerie-stars-loewen104-_v-img__16__9__xl_-d31c35f8186ebeb80b0cd843a7c267a0e0c81647

Jens Jeremies, futuro internacional, defendendo a camisola dos Leóns fronte o Bayern. No 1998 ficharía polos eternos rivais. Non foi obstáculo para que no 2000 os 60er gañaran o derby muniqués… con gol de Jeremies. En propia porta. O Deus Fútbol ten sentido do humor.

O FC Bayern é o equipo máis seguido de Alemaña e unha verdadeira relixión en Baviera. Os apoios do 1860 fóra dos lindeiros de Múnic son escasos, mesmo en Baviera, pero dentro da cidade deixan a súa pegada os seus 20000 socios, fieis ás cores contra toda lóxica, torcendo para “o outro”, sabendo que non vai erguer nunca unha Champions e o outro club da cidade si. As súas simpatías espállanse por toda a cidade, sobre todo onde as antipatías “dos de vermello” medran (o FCB é o equipo oficioso da CSU, o partido conservador que goberna Baviera desde a fin da guerra).

70
O avellado estadio Grünwald. Fotos de Philmensch, Fonte

51Outra cousa que rechama é que os 60er son case uns homeless, un equipo sen casa. Calquera seareiro diría que a súa casa é o estadio municipal de Grünwald, no barrio popular de Giesing. Por desgraza, tiveron que deixalo para xogar no Estadio Olímpico, ó non reunir o de Grünwald as condicións que marcaba a federación alemá para a primeira ou a segunda Bundesliga. Logo o Bayern e o 1860 construíron xuntos o imponente Allianz Arena, un estadio Champions que serve de fogar a ambos equipos. Curiosamente, cambia de cor cando xoga un ou outro, vermello ou azul.

Moi limpo non debeu de ser o proceso cando levaron presos ao presidente do 1860, Wildmoser, e o seu fillo por subornos e trapalladas relativas á construción do estadio. O flamante Allianz non fixo máis grande ó clube, senón que resultou ser unha carga para o futuro deste e, en xeral, unha pésima idea. O frío, moderno e enorme Allianz resultou ser un escenario ideal para un equipo “champions” coma o Bayern, pero ridiculamente sobredimensionado para un modesto club de segunda división coma o 1860. Por riba, na súa enésima crise económica o 60 viuse obrigado a vender a súa parte ó FC Bayern, pasando pagar un alugueiro tamén excesivo e gravoso para as arcas do clube. A situación é: están onde non lles gusta, queren marchar e o Bayern tamén celebraría que marcharan (Hoeness ofreceu unha banda de trompetas para acompañalos na saída), pero a solución non parece doada.

Allianz Arena
O magnífico Allianz Arena. Magnífico de máis para o 1860

No 2015, tras unha pésima tempada, tiveron que xogar a promoción de descenso á 3. Bundesliga. Aos seareiros dilatáronselle as pupilas: en terceira división si que poderían xogar no seu anceiado Grünwald Stadion. Pero gañaron a promoción ao Holstein Kiel, permaneceron en segunda e no Allianz. Así son os Leóns: mesmo gañando, perden. Tamén lonxe do céspede: o Concello rexeitou unha reforma do estadio Grünwald, imposibilitando a volta dos Leóns á súa casa.

En canto á xestión sentimental, fai falta unha dose de realismo e esquecer esa absurda rivalidade co Bayern, na que só se pode saír perdendo. O Bayern está noutro planeta, non se pode rivalizar cun equipo que ten nonseicantas ligas e copas de Europa e contra o que xogas cero veces ó ano, porque estás en segunda desde hai unha década. É máis, o clube vermello axudou economicamente ós Sechzger en varias e apuradas ocasións. É mellor centrarse no capital social do club e a súa presencia na cidade, a súa tradición, historia e o futuro, sen mirar decote ós veciños. O seu “muniquismo”, as súas raigames na cidade, fronte ao “globalismo” dos de vermello. Difícil.

En canto ó social, 1860 e Bayern queren presumir de ter unhas bancadas libres de extrema dereita e neonazis. Hai iniciativas como “Löwen Fans gegen Rechts” (Seareiros dos Leóns contra a Extrema Dereita) que buscan por unha banda extirpar ese virus que afecta aos ultras de todos os equipos do mundo, o neonazismo e o racismo. Por outra, buscan unha memoria histórica, xa que os 1860 foron moi favorecidos polo III Reich e hai manchas que non se limpan ocultándoas, senón con transparencia. O Bayern sufriu neses escuros anos de todo o contrario, foi etiquetado como “equipo xudeu” e varrido da vida social e deportiva bávara.

Vendo as formas do tal Ismaik (o Sankt Pauli, outros clubes, árbitros, prensa e a Federación queixáronse por desprezo e malas formas do 1860 como club cos rivais) e a súa pésima xestión deportiva, non veremos axiña ós xogadores branquicelestes erguer trofeos, como moito, os seus seareiros erguerán cervexas nos bares, con bufandas como a que teño eu. Se cadra anímome e vou torcer por eles un día no maldito Allianz, e vereinos seguramente perder. É o que ten estar “co outro”. Pero se o San Lorenzo regresou a Boedo, por que non vai o TSV 1860 München regresar ó Grünwald Stadion e á 1. Bundesliga?

64
Foto de Philmensch, fonte

O muro de Múnic

 

Xa vos dixen que me gustaría falar aquí do meu novo barrio en Múnic, Neuperlach. O que me gustaría é facelo con temas máis agradables, pero a actualidade manda, disque.

O muro de Neuperlach. O Muro de Múnic

Ó ser humano préstalle construír muros. Caeu o Muro de Berlín, segue en pé o de Israel, Trump seica non vai facer o da fronteira entre México e EEUU, tal como prometeu. O muro constrúeno sempre uns por medo ós do outro lado, para contelos, controlalos, limitalos, isto é meu e aquilo é voso, quedade aí, non pasedes. Por iso os chineses construíron a súa muralla, para conter os mongois. A muralla segue en pé, pero os feros mongois invadiron igual a vella China.

Mais estes días andamos a voltas cun muro cunha polémica que comezou como moi local, aquí no distrito muniqués de Rammersdorf-Perlach, barrio de Neuperlach (o meu) pero que xa escalou a nivel muniqués, nacional e internacional. O trasfondo: a construción dun fogar para refuxiados en Nailastrasse nun descampado entre a rúa, un conxunto de vivendas unifamiliares a certa distancia (dato importante, como veremos) e varias naves industriais e comerciais. E diante do refuxio, un muro.

Todos estades familiarizados coa política alemana con respecto ós refuxiados, sobre todo da guerra de Siria, levada a cabo pola canceleira Merkel, e que Alemaña é de lonxe o país máis xeneroso de Europa en termos de acollida. Tamén sabedes que internamente esta política foi moi contestada, e está entre o apoio solidario e o rexeitamento, mesmo violento, acontecendo mesmo ataques a fogares de refuxiados por parte de grupos de extrema dereita. Curiosamente, un dos poucos rasgos de humanidade amosados pola señora Merkel pode causarlle un dano electoral moi grande, a favor de grupos xenófobos e eurófobos como AfD. Falaremos destes polos outro día.

Esta violencia non afectara polo de agora a Baviera e a Múnic. Con todo, o político local Guido Buchholz denunciou á opinión pública a existencia dun muro que circunda parte do recinto do asilo de refuxiados por medio dun vídeo aéreo tomado cun dron. E comezou o escándalo. Pasou ser do Muro de Nailastrasse a ser o Muro de Neuperlach e ó final, o Muro de Múnic, para estupefacción e vergoña dos seus habitantes, e a miña, que vivo a poucos minutos.

O muro é feo de carafio. Sono todos os muros, pero este é de récord. Son como croios metidos en gaiolas e logo amoreados. Nin un grafiti se pode facer. Iso si, logo poden prantarse prantas enredadeiras e quedará máis verde. Cousa bonita.

IMG_20161113_163439.jpg
O muro da discordia e ó fondo o futuro fogar de refuxiados
O fogar de refuxiados estará rematado a fins de novembro.

Que é, en teoría: Varios dos veciños (exactamente seis) da colonia de casas de a carón esixiron ó concello protección sonora polo eventual ruído. O ruído é unha cousa seria en Alemaña e a simple denuncia dun só veciño pode parar calquera infraestrutura. Véñenme á cabeza casos extremos como o peche dun parque de xogos infantís ou de varios campos de adestramento de fútbol polo teórico ruído que molestaba a un único veciño. Non sei que barullo sonoro poden armar esas persoas vivindo alí, eu estiven no lugar e aínda hai un anaco ata as seguintes casas, e no medio hai un camiño, campo e árbores. E, insisto, aíndo non abriron o fogar, así que de todos xeitos é poñer a corte antes que as vacas. Así que contra toda lóxica o concello prantou un “muro de protección sonora“, non moi longo, pero si moi alto. E non foi así decontado: foi producto dun acordo despois de dous anos de litixios entre o Concello e os veciños nos xulgados administrativos.

Que é o que parece, na práctica: Un horror urbanístico que fede a racismo e xenofobia, co agravante de ser patrocinado polos poderes públicos. Parece que o refuxio non é benvido entre varios destes veciños e que, sinxelamente, non queren velo e prefiren ignorar con máis efectividade a existencia desa pobre xente. O refuxio non é unha cárcere nin un CIE, e o muro non limita a libre entrada e saída do recinto. Pero psicoloxicamente aílla os refuxiados, e é hipócrita esixirlles que se integren e á vez agachalos detrás dunha parede. O ruído parece un pretexto absurdo. Sería como erguer muros entre os edificios para que non se molesten os uns ós outros.

Buchholz denuncia que este muro ten catro metros de altura, algo máis có de Berlín. A autopista Múnic-Salzburgo pasa preto, e para protexer á veciñanza do ruído desta ergueuse outro muro de protección sonora… de só tres metros de altura. Unha autopista mete menos ruído que un fogar de refuxiados? Parece moi iluso xustificar a obra por un problema veciñal de contaminación sonora.

Xa houbo mobilizacións nos dous sentidos. Artistas e xente vencellada a proxectos de acollida esixiron o derrube do muro, a extrema dereita ameaza de morte a Buchholz, os veciños insisten en que non entenden a polémica e que é un muro para protexelos do ruído, e os cargos do distrito teiman en que “non é un muro en contra dos refuxiados”. Mais a meirande parte calan.

Mensaxes en globos: “Todos sodes benvidos”
IMG_20161113_163758.jpg
O que cantaban en Berlín no 89: “O muro debe caer”

Os ánimos están alterados. Cando estivemos alí, había varios curiosos coma nós, e ademáis parou un coche e saíu un home a facer unha foto co seu móbil. Unha señora en bicicleta increpouno, e como boa alemana “ben pensante” díxolle que non estaba permitido facer fotos, polo que interpretei que vivía por alí. A liorta dialéctica subiu de ton e o home, coa súa razón, díxolle “Que ela non era tan importante” para prohibirlle facer fotos nunha vía pública, que ía tomar unha imaxe “desa vergonza” e que ese muro se ergueu  “por culpa de xente” coma ela. Tirou a foto, aínda rifaron un bo anaco máis e ó final marcharon no seu coche.

Oxalá os fogares de refuxiados deixen de ser necesarios algún día, oxalá non morran tantos no Mediterráneo para rematar nun asilo cun muro así diante dos ollos. Mais esa “vergoña” de muro da discordia debe caer, e decontado. Mesmo facendo un grande esforzo por crer a versión dos veciños e da súa inocua intención (isto é, que “é só polo ruído”), tan só lle dá azos ó racismo, á discordia e á división, dificulta a integración dos dun lado e perpetúa os prexuízos do outro. As pontes son para unir, e os muros para dividir, así foi sempre. E neste país de muros saben dabondo, e das súas consecuencias tamén.

 

19 de Outubro de 2006

 

Ice cased Adelie penguins after a blizzard at Cape Denison / photograph by Frank Hurley
State Library of New South Wales. Ice cased Adelie penguins after a blizzard at Cape Denison / photograph by Frank Hurley. Sen restriccións de Copyright, fonte clicando na imaxe. Eu chámolle “Alegoría do Castiñeira coñecendo en persoa o inverno bávaro”.

Dixen que non ía escribir nun tempo, e así foi durante sete meses. E esta semana, dúas postaxes. Para esta segunda, hai unha razón, polos números da data de hoxe: unha efeméride personal. Pero serei breve.

O 19.10.2006, hai exactamente unha década, chegaba eu por estas horas, isto é, bastante tarde, ó aeroporto de Múnic. Despois collería unha especie de taxi nocturno ata a cidade de Passau, fronteira de Baviera con Austria, uns 150 quilómetros. A primeiros de Novembro comezaría o meu curso de alemán da Volkshochschule, da cal nin sabía pronunciar o nome. Como xa contara as miñas aventuras no meu defunto antigo blog, estaría cinco meses na pequena cidade fronteiriza, nove anos en Regensburg, os últimos sete meses en Múnic. Conto cos dedos, miro outra vez ó calendario, as mans á cabeza.

Dez anos en Alemaña.

Non lembro moi ben todos os detalles daquel 19-Out, mais lembrarei a data mentres viva, e penso que calquera migrante pode contar o mesmo. Lembro tamén que daquela tiña plans, difusos e susceptibles de modificacións, como moito para un ano. Como era (é?) habitual en min, non tiña nin idea se ía durar neste país, se ía fracasar, trunfar, se ía aburrirme eu mesmo da parvada.

Claro que daquela non sabía alemán, nin comprobara aínda que cada ano dura menos e é de peor calidade. E que unha década a este paso vai durar menos ca unha mañá. Pero os calendarios non menten  e din que levo dez anos de emigrante neste país. Zehn Jahre schon!

O que non me din os calendarios é se debo celebralo, lamentalo, ou reunilo todo neste revoltallo confuso no estómago e na memoria. Porque é a cuarta parte da miña vida e non gusto de poñer fitos de “antes” e “despois”, fixen o que fixen, pasou o que pasou e o tempo fixo o seu traballo, transcorrer.

O que queda é a memoria, sobre todo das cousas boas e dos erros e acertos, e mailo futuro. Sobre todo, o futuro. Non sei desde onde escribirei dentro de outros dez anos. E menos mal que non o sei. Pero sexa o que for, que sigades aí. Celebrémolo ou non, veña un brinde.

Múnic

Se Regensburg, a cidade que me acolleu nove anos, merecía un artigo neste blog, Múnic, que o fai dende sete meses, non vai ser menos. Unha é pasado, o futuro non teño nin idea onde nos vai levar. Mais o presente é Múnic. E non está mal.

Comezo confesando: Múnic, neste anos ratisbonenses, non era a miña cidade favorita de Alemaña, nin de lonxe. Teño vido moito e por diferentes motivos, e coñecina bastante ben. A nivel turístico, non me impresionou. Ben a zona vella (Altstadt), a Marienplatz e o Novo Concello, a Catedral (Frauenkirche) é ben fea, iso si… Non a vin fea, mais tampouco lle vin o encanto. Mais isto vai ser un exemplo de como visitar unha cidade é unha cousa e vivir nela outra moi distinta.

Múnic
A Cidade Vella: a catedral Frauenkirche e o Novo Concello.

Farémolo en conceptos. Alá vou.

Xigante - Giant

  • Pero ti que fas aí. Pouco espectacular para ser contado. Aburrímonos da cidade onde vivíamos e dos empregos que tiñamos e fixemos este cambio. Aceptei un emprego nun hospital de Múnic e a cousa desenvolveuse bastante rápido.
  • As cifras e os cartos: Múnic é a capital de Baviera, un dos estados dun dos países máis ricos de Europa. Si, a economía vai ben. Grandes industrias (BMW, MAN, Siemens…), grande actividade comercial, a burocracia do estado bávaro, a bolsa, bancos, aseguradoras, turismo… É a terceira cidade en tamaño de Alemaña despois de Berlín e Hamburgo, millón e medio de muniqueiros e unha grande área de influencia. O paro é baixo e a demanda de traballadores segue atirar a milleiros de novos habitantes cada ano. Eu entre eles.
  • Vivible (o verde). Se estou a gusto aquí, é porque noto en moitos aspectos as vantaxes de vivir nunha cidade grande pero non os inconvintes. O primeiro que me chamou a atención: as hectáreas adicadas a zonas verdes. Un parque inmenso, o Xardín Inglés (Englischer Garten) a ambas beiras do río Isar, outros tres ou catro parques moi grandes (Nymphenburg, Ostpark…) e centos de prazas arboladas, parques pequenos ou sinxelos parques e alamedas entre vivendas. Na nosa rúa hai tantos árbores que se ven esquíos correndo, sempre ás présas. O urbanismo é amable, fuxindo dos rañaceos de vivendas (si de negocios, pero nas súas zonas específicas) e as rúas están pensadas para as bicicletas. Para o seu tamaño, é tranquila e segura. Mesmo está inzada de pequenos lagos para bañarse en verán. Non é o mar, pero consola.
Par - Couple
No Englischer Garten
  • Cousas bonitas. Se saímos da postal da Cidade Vella, hai zonas ben bonitas. O parque e o pazo de Nymphenburg, igrexas como a dos Asam, o Xardín Inglés, moreas de museos como a Nova e a Vella Pinacoteca, barrios xeitosos como Lehel, Au ou Schwabing, grande oferta cultural e gastronómica… Fóra do urbano pero non moi lonxe, comezan os Alpes, a famosa Rota Romántica, o castelo de Neuschwanstein (o do Rei Tolo)… A oferta cultural e de espectáculos (desde ópera e teatro clásico a concertos, musicais, festivais de cine e literatura) é de primeira liña. Os monumentos están marcados pola época de esplendor político da capital do Reino de Baviera, que non durou moito como nación independente pero que deixou a súa pegada no urbanismo.

    O pazo mírase no espello
    Pazo de Nymphenburg
  • As distancias. Si, o das vivendas relativamente baixas e tanta zona verde ten un efecto: Múnic é unha cidade moi extensa e as distancias alónganse. Malia ser o transporte urbano e o tráfico bastante racional e eficiente, toca consumir bastante tempo ó día en transportes públicos, que son caros pero de todos xeitos unha opción máis práctica ca o coche. A non ser que poidas percorrelo en bici. Eu papo tres cuartos de hora para ir ao traballo e outro tanto volver, e podo considerarme afortunado.
O Surfeiro e o Can - Surfer and Dog
No regato Eisbach, preto do Isar, hai surfeiros que van tomar as olas. Mellor dito, a ola, porque só hai unha. Cousas de doiches.
  • A vivenda. Os soldos son máis altos pero o nivel de vida é caro, hai que avisar. Pero o peor é a situación inmobiliaria. Os alugueiros son desorbitados, e tanto ten o centro como as cidades dormitorio dos arredores, aquí está o metro cadrado máis caro da Alemaña. A demanda é moi alta e como sufrimos nós mesmos, non abonda con estar disposto a pagar un alugueiro abusivo. A busca de piso aquí é unha presentación de candidaturas, na que lle tes que caer en graza á axencia ou ao caseiro e salientar entre ducias de candidatos. Unha tortura, mais unha vez que acadaches o teu niño, morreu o conto. O malo é a porcentaxe de salario que vai adicado ó inmoble. Para min, unha mistura entre unha baixa oferta, unha alta demanda e moito aproveitado.
  • Os lambidos e arrogantes muniqueses. Si, ese é o estereotipo, se cadra derivado das clases sociais altas e a nobreza que desprezaban o resto dos bávaros, eminentemente rural. Non é para tanto. O muniqués é un bávaro de cidade. Igual de apegado ás tradicións e ó dialecto, igual de amante de vestirse co Trachten (traxe típico) cando toca Oktoberfest. Pero, á forza, a súa visión do mundo é menos pechada e máis cosmopolita. É un feudo tradicional socialista, mentres que Baviera é un imperio da CSU, a democracia cristiana conservadora rexionalista bávara (canto epíteto!).
Invernía en Hofgarten - Winterness in Hofgarten
Os Xardíns da Corte (Hofgarten), a carón do Pazo Real (Residenz)
  • Estranxeiros. A cuarta parte dos habitantes da cidade son estranxeiros (inmigrantes sen nacionalidade alemana) e a terceira teñen raíces migratorias á vez que o pasaporte doiche. Un bo exemplo é a miña veciñanza e a cantidade de linguas que oio falar no metro: turco, árabe, múltiples linguas eslavas, grego, italiano, español…
  • Galegos en Múnic. Hainos! Siii! Hai unha colonia chegada nos últimos anos da crise, profesionais cualificados e escapados do paro no noso país. E houbo outra, chegada nos anos sesenta e setenta, en grande parte xa regresada. Aquela xeración xuntábase en centros galegos, dos que xa queda pouco. Os novos son máis de grupos de feisbuc e ghuasap. Pero o que importa é buscar unha tarde para reunirse e, como bos galegos, papar algo con xeito. Se acabas de chegar á cidade, búscanos no Feis, somos os “Galegos en Baviera”.
  • PaulanerA cervexa. Baviera é a nación da cervexa (con permiso dos checos) e Múnic é a súa capital. É unha relixión, mais non a beberaxe en si, senón o evento social que ten ó seu redor. Os Biergarten ou terrazas da cervexa co bo tempo e dentro das fermosas Brauhaus en inverno. Seis grandes marcas patrocinan todo e centos de pequenas fábricas (Brauerei), moitas en producións pequenas que só serven nas súas instalacións.
Pureza bávara (da cervexa)
As seis grandes: Augustiner, Hacker-Pschorr, Hofbrau, Löwenbrau, Paulaner e Spaten.
  • O Wiesn. Todos oístes falar da Oktoberfest, mais os muniqueses de verdade chámanlle Wiesn, por onde se celebra (a Theresienwiese, Wiese=Campo, Wiesn en bávaro). A finais de Setembro (non sei por que lle din “Festa de Outubro”), queiras ou non, o corazón de Múnic latexa cunha festa que atrae millóns de visitantes e que se debate entre a tradición e o desencanto do turismo masivo e alcohólico. Pero a Fest merece un artigo enteiro e non vai ser este.
  • O fútbol. Por suposto, hai que falar do monopolio do FC Bayern de Múnic, o clube máis grande de Alemaña (sería nestes tempos como o Real Madrid se non existise o Barça no outro prato da balanza, ou viceversa, como se prefira) e unha multinacional deportiva que trascende moitos niveis, con centos de milleiros de seguidores. En Baviera, é o único clube, vívese máis que a selección. Pero non é o único clube en Múnic. Temos o entrañable TSV 1860 Múnic, o Sechziger (o 60) ou os leóns: un pasado glorioso (foran campións) e unha masa irredenta de fieis, ó que unha xestión nefasta nas últimas décadas levounos á segunda división e a xogar nun campo alleo, o inmenso e inadecuado Allianz Arena, compartido co FC Bayern, a soñar cun campo propio e volver á gloria. Adiviñade con cal me identifico máis. Mención especial ó Unterhaching, equipo de barrio do sur, perdido hoxe na Regionalliga pero que abraiou a todos hai dúas décadas chegando xogar na máxima categoría nacional.

    Allianz Arena
    O Allianz Arena (renomeado pola compañía de seguros). Un estadio que comparten un equipo de Champions e outro que sofre en segunda.

 

  • Neuperlach, o meu barrio. Non, non perdades o tempo buscándoo na vosa guía turística. Xa vos falarei da súa idiosincrasia. Tampouco vai ser este o artigo.

Pois iso, se vedes á miña nai dicide que estou ben e que como de todo. Estou contento coa mudanza. Múnic, por tempo indefinido, que non definitivo, será o noso fogar. Iremos contando, ós poucos.

A relixión en Alemaña: Deus e os cartos

Sankt Emmeram
Igrexa católica de St. Emmeram, Regensburg

No noso país e estado cada vez se erguen máis voces a favor de máis separación da Igrexa (Católica, no noso caso) e o Estado, sobre todo no referido á financiación e á fiscalidade. E sobre todo nestes tempos, co goberno neonacionalcatólico que padecemos. Pónse como exemplo a “Europa”, ó “Estranxeiro”. Pero amigos, non é o mesmo dicir Francia, país no que a separación de poderes e da Igrexa e o Estado é sagrada, que dicir Alemaña, onde o estado é confesional.

Konfessionen in Deutschland.gif
«Konfessionen in Deutschland» por Dufo – Trabajo propio. Disponible bajo la licencia CC BY-SA 3.0 vía Wikimedia Commons.

En Alemaña a relixión forma unha parte moi tradicional da sociedade. Aquí non hai unha igrexa estatal e oficial, senón dúas, e a diferencia de España, teñen carácter confesional: a Católica Romana e a Evanxélica, a igrexa nacional protestante luterana. O número de fieis de un e outra é moi igualado (uns vintecinco millóns de inscritos), variando a proporción segundo o estado (de cotío, máis católicos no sur e máis protestantes no norte) pero tamén variando segundo a bisbarra ou a cidade. A Católica xa a coñecedes, segue os ditados do Papa de Roma. A Protestante son en realidade varias igrexas luteranas agrupadas na Igrexa Evanxélica de Alemaña. Non acreditan en certos sacramentos (eucaristía, penitencia), os santos ou a virxinidade de María. Mais son unha relixión cristiana e en cuestións de ética e rito as diferencias non son grandes. Algo que nos rechama: os sacerdotes (pastores) poden ser mulleres e non teñen que gardar celibato, podendo casar e formar unha familia.

O papel das dúas igrexas na reconstrucción democrática de Alemaña após da Guerra Mundial foi moi importante, e a súa labor benéfica e social é moi ben aprezada polo alemán medio. Por unha banda non estraña ver bispos nas inauguracións e actos municipais e civís, sobre todo na Baviera, onde o catolicismo é un acto de reafirmación nacionalista. Por outra banda, na vida social está moi mal visto o proselitismo e a intolerancia relixiosa: as dúas comunidades conviven estreitamente e respétanse. A identidade relixiosa do alemán é firme pero non invasiva co próximo. As guerras entre protestantes e católicos quedaron moi atrás e hai un ambiente de tolerancia mutua nos seus fregueses e certo ecumenismo nas súas autoridades, xa que en boa maneira comprenderon que deben camiñar unidas na sociedade alemá moderna. De feito, case todas as “conversións” (cambio de relixión) acontecen por mor do matrimonio. Así, a influencia das dúas Igrexas, e máis da Católica en Baviera, non é desprezable, e non é raro ver nos xornais os bispos opinando disto ou daquilo. A influencia política tampouco é pequena en temas coma o aborto, sobre todo na CDU de Merkel e moito máis na católica democracia cristiana bávara da CSU. Isto explica que a unión homosexual non teña categoría de matrimonio (tampouco a unión de feito fóra do matrimonio, hetero ou homosexual), malia segundo as enquisas a opinión favorable da sociedade alemana.

Unha das cousas que máis rechama a un migrante chegado a Alemaña é o sistema de financiación: un xeito bonito de dicilo é que os fieis sufragan os gastos de cadansúa confesión relixiosa. Cada alemán paga un imposto eclesiástico (Kirchensteuer) sobre o seu salario, que vai parar á súa respectiva igrexa. E non é unha dádiva simbólica, falamos de, por exemplo, no soldo dun traballador normal, de 30 a 60 euros mensuais. Fagan contas. Ese estatuto de “fiel” a unha igrexa é herdado, é como te inscribiran os teus pais ó nacer.

O peor para min é que o pago do imposto relixioso se utiliza como arma de discriminación. O ensino é en boa parte público e gratuíto, pero está tamén maioritariamente en mans das dúas igrexas. Se ben (penso) xa non se pode negar a matrícula dun neno nunha escola por motivos relixiosos, si se pode vetar a posibles traballadores. Tamén, por exemplo, se exercen unha conducta da que non gustan as autoridades eclesiásticas: divorcio, convivencia coa parella fóra do matrimonio, homosexualidade, etc., son susceptibles de non ser contratados ou de ser despedidos. O mesmo para calquera organización dependente das igrexas: benéficas, sanitarias, hospitais… institucións rexidas por en teoría por bispos, pero pertencentes ó sistema público e alimentadas por cartos estatais. E falamos de cargos profesionais non relacionados coa relixión (como serían os catequistas): enfermeiros, profesores…

Esta Pax Religiosa ten aparencia de crebar nos tempos que corren, e cada vez son máis as voces discordantes, e non só desde a esquerda. Unha razón é que as igrexas saben moito de atrapar impostos, pero pouco de pagalos: desfrutan de innumerables exencións e avantaxes fiscais. Recadan moito, e se algo distingue ó pobo alemán, é a vixilancia e esixencia de sobre como se gastan os seus impostos, por outra banda nun estado social coma este, moi elevados. E o exemplo dado polas dúas igrexas non é moi edificante, con casos como o do bispo de LimburgoFranz-Peter Tebartz-van Elst. 

Bischof Franz-Peter Tebartz-van Elst.jpg
„Bischof Franz-Peter Tebartz-van Elst“ da “Christliches Medienmagazin” pro – Flickr: Der Limburger Bischof Franz-Peter Tebartz-van Elst. Licenza CC BY 2.0 über Wikimedia Commons.

Resumindo o escándalo deste paxaro, á parte dunha actitude moi conservadora, clasista e pouco conciliadora, agradáballe levar un estilo de vida principesco e movido polo despilfarro: viaxes en primeira clase, hoteis de cinco estrelas, roupas caras… O escándalo principal xirou arredor da reforma da Residencia Episcopal. O orzamento disparouse duns previstos inicialmente 2,5 millóns de euros a preto de 40, coas continuas e insensatas modificacións esixidas por Tebarzt, que quería transformar unha residencia de por si nada modesta nun auténtico pazo versallesco, para a estupefacción e vergoña dos seus propios fregueses. E o peor pecado ós ollos dun crente e contribuínte xermano: mentiu nas contas. O papado do tamén alemán Benedicto-Ratzinger era tolerante con estas actitudes (sóavos Rouco Varela?), mais o arxentino Francisco-Bergoglio cesouno do cargo, xa que el (segundo pecado en Alemaña) non estaba moi disposto a demitir nin comprendía moito por que reprobaban as súas accións. O dano social e mediático á Igrexa Católica, neste caso, foi irreparable.

Malia as presións e ameazas de exclusión social (non recibir máis ningún sacramento, como o matrimonio eclesiástico), cada vez máis alemáns piden a apostasía: saírse da relixión e deixar de pagar este imposto. En Alemaña é un proceso bastante sinxelo. O apóstata queda exento deste imposto, pero iso si, tamén da vida relixiosa: non pode desfrutar de ningún sacramento (por exemplo o matrimonio eclesiástico, que neste país é un proceso independente do civil), optar a empregos en mans da Igrexa, etc.

O crego e os gansos. The priest and the gooses
Escultura satírica en Regensburg de Joseph Michael Neustifter, “A fonte do Predicador e os Gansos”, por diante e por detrás. Crítica á dobre moral e hipocrisía do clero.

Este é un problema de calquera recén chegado do noso país a Alemaña. Un dos primeiros pasos burocráticos do inmigrante é a Anmeldung, o empadroamento no concello de turno. O funcionario pregúntanos, de boas a primeiras, que cal relixión profesamos. Sendo españois asúmese que somos católicos e pregúntannos se estamos bautizados. Se dicimos que si, ai, xa estamos inscritos como católicos na máquina burocrática xermana e só será posible corrixir isto apostatando. Xa chegaremos a iso. Hai dúas posibilidades:

  • Dicimos a verdade. Somos católicos convencidos e dicimos que si, que estamos bautizados e que sufragaremos cos nosos xenerosos Steuer a Tebarzt e compaña, tal como facíamos no noso país co ático de Rouco. Ou pola contra, os nosos pais non nos bautizaron e estamos fóra desa relixión, e dicimos “non” sen ningún cargo de conciencia.
  • Mentimos coma cochos. Os nosos pais bautizáronnos, pero a nosa conciencia relixiosa está entre o ateísmo radical ou a relixiosidade “non practicante”, ese concepto tan español. O que non queremos “practicar” é pagar máis impostos. Daquela dicimos que non estamos bautizados e que non somos católicos (nin protestantes). Isto, malia ser o habitual, é unha fraude e as autoridades alemanas ameazan con investigar a inscrición católica noutros países e cobrar os atrasos. Unha ameaza que non soa moi realizable.
  • Está a terceira: ser “legal” e admitir que estás bautizado, mais log querer imitar os apóstatas alemáns e querer “borrarte” deste xogo. Aí ven o complexo: apostatar da igrexa católica en España non é tan doado e depende en boa medida da boa vontade da túa diócese. Sobre todo, como xa dixemos, se vives no estranxeiro. A maioría dos procesos de apostasía en España son por parte de residentes no estranxeiro que non queren pagar o imposto eclesiástico.

As incongruencias deste proceso:

  • Os funcionarios alemáns non informan plenamente das consecuencias de inscribirte como fregués dunha relixión, e non facilitan de primeiras información de como saír legalmente da túa igrexa, se é que así o desexas.
  • Esta decisión legal de pertencer a unha relixión non é adulta e consciente. Depende de se os teus pais decidiron que un sacerdote verquera auga sobre a túa testa cando non tiñas idade para saber defecar só. E vinte ou trinta anos despois, e se cadra tras unha década sen pisar unha igrexa, afecta ós teus impostos sobre o teu pequeno salario de inmigrante.
  • Como xa dixemos, o non inscrito queda fóra da vida católica (neste caso) en Alemaña. Pero non do seu país, non estás excomungado. Podes non pagar Kirchensteuer en Alemaña e casar e bautizar os teus fillos en España, por exemplo. Todo depende da comunicación entre as igrexas e os estados dos dous países, que no caso de España e Alemaña, teñen funcionamentos moi distintos. Mesmo en Alemaña isto está levado ós tribunais, xa que para o demandante a relixión, as crenzas e a fe son un asunto personal que non debería ter nada que ver coa túa vida civil e fiscal. Non sei como quedou o conto.
  • Non afecta a outras relixións, que teñen procedementos diferentes de financiación. Por exemplo, a terceira relixión en fieis de Alemaña, o Islam, máis de tres millóns de fieis, non ten imposto eclesiástico, en parte porque non existe unha congregación única a nivel nacional. Finánciase con doazóns dos fieis. O cal, de primeiras, parece algo moito máis sensato. Outras relixións, como a xudía, tamén seguen outras vías.

Consecuencias: a actitude abusiva e avarenta das dúas igrexas cristianas tradicionais, os diversos escándalos (os casos de pederastia e a actitude indulxente e encubridora do Vaticano nos anteriores papados desde logo que non axudou), e sobre todo nesta vida moderna, pagar impostos por unha confesión personal que non se profesa moi activamente, fan que número de solicitudes de apostasía (Kirchenaustritt) medren de ano en ano. O afastamento personal da relixión no noso país é un asunto personal, porque o Estado financia á Igrexa debaixo da mesa queramos ou non. En Alemaña, ser cristián sae caro, e cando amolece a fe o cidadán pregúntase por que ten que seguir pagando. A financiación das igrexas seguen sendo moi xenerosas, pero parece que é unha polémica que medra de ano en ano e que parece de raigames máis profundas có simple anticlericalismo. As igrexas alemás, menos enrocadas en posicións tradicionalistas como a católica española, veranse ameazadas pola irrelevancia social e a perda dos seus privilexios económicos. Mais… isto vai amodo. E máis nunha sociedade tan conservadora como a xermana. Pero vai.

Vela - Candle

Rumbo a Escocia

Que ten que ver Baviera con Escocia? Que teñen que ver as saias kilt cos pantalóns lederhosen? E se atopamos algunha relación, que teñen que ver as dúas con Galiza? A resposta é, coma sempre, a literatura.

WriteAberdeen_logoComo xa comentara, houbo un bonito certame literario organizado entre as cidades de Regensburg e a escocesa de Aberdeen, irmanadas tamén no literario. Foron escollidos dez textos por cada cidade (dez de aquí en alemán estándar ou en bávaro e mais dez de alí en inglés ou no dialecto do nordeste de Escocia, o doric) e publicaranse os vinte nunha edición bilingüe. E como xa relatara, participei modestamente con un relato escrito en alemán, Zurück (Regreso), e tiven a ledicia de saber que foi escollido para esta publicación.

Pois ben, por se non fora pouca a satisfacción de escribir un texto meu en alemán, unha lingua para min aprendida, e de gañar con el un pequeno premio (grande para min) e por riba ser publicado nun libro bilingüe, veño de saber que fun convidado xunto con outra participante alemana a ler os nosos textos en Aberdeen no lanzamento do devandito libro. Toda unha honra! Aló estaremos a finais de Maio e por suposto, contaremos por aquí que demo fai un galego representando a Baviera por Escocia.

Regensburg to Aberdeen
Praca coa distancia de Regensburg á cidade irmá de Aberdeen do Tempe Park (Regensburg)

 

Os alemáns de fóra de Alemaña

Hai anos que me levo decatando dunha cousa: vou coñecendo xente de aquí procedente de Rusia, Polonia e outros países do leste de Europa que porén teñen apelidos alemáns e non eslavos, húngaros ou romaneses. Son inmigrantes en certa medida, mais tamén son alemáns. Son estranxeiros, pero tampouco moito. Como se explica isto?

Germanborders2.gif
Sucesivas perdas territoriais de Alemaña. Isto explica en parte o fenómeno dos Aussiedler. Germanborders2“. Licensed under Public Domain via Wikimedia Commons

Son os Aussiedler ou Spätaussiedler, xentes de etnia e lingua xermana nacidos e establecidos fóra das fronteiras da actual (saliento o de “actual”) República Federal de Alemaña. A historia desta parte de Europa, no que atinxe a estados independentes e fronteiras dende o século XIX ata hoxe é extremadamente complicada, mais aí van uns conceptos básicos:

– Ata ben entrado o século XIX non existía “Alemaña” máis que como concepto político e filosófico. Había ducias de microestados, condados, marquesados, cidades independentes e minifundios varios que remataron pivotando entre dous eixos, o Imperio Austrohúngaro (Austria, sur) e Prusia (Berlín, norte). É unha lección histórica resumida “a machado”, xa o sei, pero só quero dar unha idea.

Prusia converteuse nun estado militarizado imperialista con Bismarck e o II Reich. Para que vos fagades unha idea, este imperio chegaba ata ben entrado o mar Báltico, co territorio histórico de Prusia Oriental ata Lituania e abranguendo polo camiño boa parte do que hoxe é Polonia.

– Os prusianos perderon a I Guerra Mundial, e aí o antigo Reich reformulouse por fin nos anos vinte na chamada República de Weimar, pacífica e democrática o pouco tempo que durou e embrión da Alemaña moderna. Como vedes, perderon territorio (Alsacia, por exemplo, regresou a mans francesas) mais era un país máis extenso cá Alemaña de hoxe. Funcionou un tempo, ata que a economía se esboroou.

Karte des Deutschen Reiches, Weimarer Republik-Drittes Reich 1919–1937
Deutsches Reich2“ von kgberger – own drawing/Source of Information: Putzger – Historischer Weltatlas, 89. Auflage, 1965. Lizenziert unter CC BY 2.5 über Wikimedia Commons
– E nos anos trinta do século pasado… xa o sabedes. Os nazis tomaron o poder e o austriaco do bigodiño estraño quixo expander o seu III Reich ata o infinito. Alemaña foi militarmente aniquilada na 2ª Guerra Mundial, partida en dúas (Repúblicas Federal e Democrática alemanas, capitalista e socialista) e de castigo perderon territorio: Pomerania e Silesia pasaron a Polonia, os Sudetes a Checoslovaquia, Prusia Oriental foi ocupada pola URSS e a moi xermana Königsberg mudou a Kaliningrado. É o que acontece por comezar guerras e perdelas: rematas peor do que comezaches.

Concluíndo, as fronteiras alemás retrocederon moito na primeira metade do século XX. Mais non expuxen isto para falar de trincheiras e hectáreas perdidas, senón de xente. Que pasou con eses millóns de alemáns, establecidos desde había xeracións nesas terras (dous millóns e medio de habitantes en Prusia Oriental, por exemplo) e que eran parte de Alemaña “de toda a vida” (non falo de territorios ocupados durante a guerra, como por exemplo no III Reich) cando pasaron ser súbditos doutros países? Nada bo.

No 1945 deuse unha paradoxa terrible cos alemáns destes territorios: a terra onde viviran dende sempre deixou de ser formalmente o seu país. E ademáis, comezaron sufrir o acoso soviético (os alemáns eran os “malos” e perderan a guerra, non houbo piedade, tampouco para os civís). Oficial ou oficiosamente doce millóns de alemáns foron expulsados con violencia destas terras e buscaron abeiro como refuxiados en Austria ou nas dúas novas Alemañas, países á súa vez tamén devastados polo conflicto e os bombardeos, dando lugar a unha crise demográfica e humanitaria difícil de imaxinar,

Exemplo. A carón da Regensburg que me da acobillo está a industrial Neutraubling. No 1947 era unha aldea de 53 habitantes. Catro anos despois eran 1300 almas, e en 1960 uns 3800, por mor dos campos de refuxiados dos Heimatvertriebene, os Expulsados do seu Fogar (Fonte). Isto dá unha idea non só da traxedia humana destes Aussiedler (colonos ou “alemáns de fóra”) senón tamén do impacto da súa chegada na poboación local, que pasaba tamén grandes penurias, aínda que cando menos non perderan o seu fogar.

Bundesarchiv Bild 175-13223, Berlin, Flüchtlinge aus dem Osten.jpg
Refuxiados do Este en Berlín, 1945. “Bundesarchiv Bild 175-13223, Berlin, Flüchtlinge aus dem Osten” by Bundesarchiv, Bild 175-13223 / CC-BY-SA. Licensed under CC BY-SA 3.0 de via Wikimedia Commons

Por outra parte había vastas poboacións de colonos xermanos en outros países que non eran parte do II Reich nin de Alemaña: Romanía, os países balcánicos, Hungría, Romanía, Chequia e ata Rusia (os “Alemáns do Volga”) e o Kazastán e Siberia. Pobos de orixe xermana, en etnia, costumes e lingua, falando cada un deles o dialecto conservado dos seus primeiros colonos (suabo, de Hessen, etc.), convivindo en minoría máis ou menos pacificamente coa maioría eslava. Falaban o idioma do país mais conservaban os seus costumes, fundaban escolas alemás, xornais… O alemán era un idioma máis neses países, a súa identidade e un cordón umbilical coa Nai Patria. Inclúo nestes grupos as minorías das minorías: os xudeus xermanos. Estas poboacións xermanas enraigadas noutros países tamén sufriron represalias trala 2ªG.M. e malia seguir sendo considerables nestes días (500000 en Polonia, 1ooooo en Romanía, etc.) a poboación etnicamente xermana nestes países reduciuse ata apenas un 10% do que era en 1945.

KAS-Aussiedler-Bild-11707-1
1976: A CDU de Helmut Kohl promove e celebra o dereito dos alemáns de Polonia a abandonar este país e establecerse na RFA. “Todos os alemáns poden vir”. By CDU [CC BY-SA 3.0 de], via Wikimedia Commons
Nos anos 80 e 90 a Bundesrrepublik abriuse e facilitou a chegada destes “alemáns do estranxeiro”. En moitos casos estes tiveron que “reaprender” o idioma de Goethe e Schiller, que falaban os avós nunha variedade dialectal e non escolarizada, mais xa un tanto perdida na xeración presente. Chegaron por milleiros, atraídos polo milagre capitalista da RFA e escorrentados pola eterna desconfianza antixermana trala guerra e, sobre todo, pola precariedade económica dos estados socialistas. Esta segunda onda de reintegración alemana son os Spätaussiedler.

Aquí tiveron e teñen que pelexar contra os prexuízos e a xenofobia dos propios alemáns. Puiden comprobar que os estereotipos contra os rusos en particular son moi marcados, e aí contan moi pouco que o ruso sexa un aussiedler de etnicidade xermana ou un inmigrante sen máis. Contáronme que para ter o permiso para establecerse en Alemaña non tiñan só que amosar o seu dominio da lingua, senón amosar as súas “raigames culturais” describindo a receita dun plato típico alemán. Non sei se tamén o tiñan que cociñar e dárllelo a probar ós funcionarios. Básicamente declinar os artigos der-die-das e facer un Schweinebraten. Manda truco.

Coñecín e traballei con moitos Spätaussiedler, alemáns étnicos acollidos, algúns xa de segunda xeración e vidos a Alemaña moi noviños de Rusia, Romanía, Hungría, etc., ou que xa naceron aquí, todos con apelido e papeis doiches, perfectamente “integrados” (horríbel vocablo) pero con morriña do seu país natal. A diferencia cos inmigrantes “normais”, os papeis din que son tanto deste país como do que deixaron atrás. Outra cousa é o sentimento.

A situación lingüística é variada: desde os que non se manexan ben en alemán ata os que si o fan pero falan o idioma do país de orixe en privado (ruso, romanés, etc.), tamén dependendo de como se conservara a tradición xermana na súa familia e de hai canto chegaran a Alemaña. Coñecín un que tiña o “combo” completo da diglosia: viñera de Romanía de raparigo como alemán étnico, oficialmente un romanés-alemán, mais a súa lingua materna era o húngaro, falada maioritariamente na súa rexión de orixe mais moi minorizada socialmente en favor do romanés.

Kafka
Monumento a Kafka en Praga

Estas poboacións xermanas en países do leste deron personaxes senlleiros á literatura. Entre os escritores, por suposto, sobrancea o inmenso Franz Kafka, checo como o que máis e tamén xudeu, e que porén tiña como “patria” a lingua alemana, á que consagrou toda a súa obra. Herta Müller, Nobel de Literatura hai uns anos, é outra Spätaussiedlerin de fala e cultura xermana mais orixinaria de Romanía, hoxe acollida na Alemaña. O grande Joseph Roth, austríaco e xudeu mais nacido e criado na Galitzia, non a nosa, senón no que hoxe é Ucraína e Polonia e daquela parte do Imperio Austrohúngaro. Morreu lonxe da súa terra natal e da súa querida Austria, exiliado da barbarie nazi. Todos foron saltando por fronteiras móbiles e inestables, mais, como dixera Pessoa, a súa patria foi a súa lingua. Outro foi Vladimir Kaminer, do que xa falaramos, ruso xudeu xermánico que emigrou da URSS á RDA para ver como ó pouco ambos os dous países se esfarelaban trala Perestroika e a Reunificación. Hoxe é un escritor de éxito en Alemaña e en alemán. Outro Nobel, Günter Grass, procede de Danzig, a capital da Pomerania alemá, hoxe de nome Gdańsk e pertenza polaca. Arrasada durante a guerra, a maioría alemá da cidade foi expulsada e a obra de Grass é testemuña.

Grass.JPG
Grass“ von Florian KBild:Grass.jpg. Lizenziert unter CC BY-SA 3.0 über Wikimedia Commons

Este pequeno artigo, con pouco rigor histórico, non é unha tentativa de vitimizar a Alemaña na historia máis recente e lamentaría moito que así se interpretara. Quería salientar tan só como os cambios de poder, os conflictos bélicos e a violencia atrapan e desprazan os seres humanos, non só expulsándoos dos seus fogares senón tamén transformando estes en lugares novos e alleos e propiciando “retornos” que non o son tanto. As fronteiras non son inmutables, as ditaduras inxustas non duran eternamente e as identidades culturais e lingüísticas son malas de morrer.

Nomes e memoria

O outro día tirei esta foto e deume que pensar:

Memorial

Foi tomada nunha igrexa parroquial de Stadtamhof ó outro lado do Danubio, antano unha cidade enfrontada a Regensburg, hoxe un barrio asimilado á cidade. Nunha parede da igrexa loce unha inmensa lápida de mármore presidida centralmente por un crucifixo, tamén impoñente. Alí figuran os nomes de todos os soldados mortos procedentes desa parroquia nas dúas Guerras Mundiais, á esquerda da cruz os da Primeira, e á dereita os da Segunda.

Isto último é unha rareza, polo que puiden observar nestes anos. Non faltan os monumentos e memoriais ós soldados, xenerais e políticos da I GM, a Grande Guerra do 14, mais non é así para os da II GM. O pobo alemán desvencéllase daquela Wehrmacht, non era o exército alemán, eran os nazis. Estamos falando dun exército que contaba con 18 millóns de alemáns (estimade a paranoia militar deste réxime criminoso) dos que houbo 3.200.000 baixas (militares, non se contan civís, FONTE).

Non atoparedes monumentos nin memoriais “persoais” a soldados falecidos en combate do exército nazi, por motivos obvios. Os mortos, desde entusiastas nacionalsocialistas ata xente sinxela enrolada á forza, foron honrados unica e privadamente polas súas familias. Nos anos de posguerra e de rexeneración democrática ninguén quería ter pasado nazi. As fotos de papá ou do avó cun uniforme militar de calquera corpo da Wehrmacht foron ocultadas ou queimadas. Si que hai memoriais para os caídos na I Guerra Mundial (usualmente anteriores á II GM, mais sobreviven ata hoxe) porque carecen deses reparos traumáticos. Aquilo foi unha guerra que se perdeu e punto. O da II GM non, aquilo foi unha vergoña colectiva para o actual pobo alemán, xa antes do inicio do conflicto bélico.

IMG_6184.CR2
Lapa permanentemente prendida na Praza ás Vítimas do Nacionalsocialismo, Múnic

Si que hai, por suposto, monumentos á barbarie nazi (en xeral), ás vítimas do nazismo ou ó Holocausto de xudeus, xitanos e disidentes políticos. Se falamos xa non en xeral, senón en particular de nomes e apelidos de vítimas, lembrade o que contabamos das praquiñas no chan cos nomes dos xudeus deportados e asasinados. Pero non ós soldados alemáns. Outra razón é sen dúbida para evitar que eses lugares se convirtan en centros de peregrinación para os neonazis, como está pasando en certos sitios, moi ó pesar dos seus habitantes.

En canto á lápida que abre este artigo, malia o inusual de ver nomes de soldados mortos da II GM nun monumento público, tampouco atoparedes mensaxes heroicos nin laudatorios para estes militares. Tan só unha lembranza a fregueses da parroquia que morreron lonxe desta por unha guerra suicida, tráxica e sobre todo, estúpida. Só os nomes. E estes son numerosos: boa parte dos varóns da parroquia foron aniquilados na desfeita.

Berlín – Monumento ó Holocausto

Poucos pobos fixeron exame de conciencia despois dunha guerra como o alemán nas últimas décadas. Mais non todo son flores. Erguéronse desa inmensa catástrofe e convertéronse nunha nación de referencia, mais quedaron mortos nos armarios. Por exemplo, nos espectaculares xuízos de Núremberg xulgáronse os principais cabezas nazis que aínda restaban vivos, mais moitos mandos intermedios, inclusive rectores e gardas dos campos de exterminio, quedaron impunes, integrándose outra vez na sociedade civil ou aínda peor, nos corpos de seguridade e do novo exército. A Guerra Fría precisaba da súa experiencia.

IMG_6186
Praza ás Vítimas do Nacionalsocialismo, Múnic
Adolfiño, todo ledo co seu VW Escaravello. Conduce o seu construtor, Porsche.
Adolfiño, todo ledo co seu VW Escaravello (Volkswagen=”Coche do Pobo”). Conduce o seu construtor, Porsche.

Algo que fede: os que se enriqueceron na barbarie. A Volkswagen fundada polo mesmo Hitler, a compañía ferroviaria Deutsche Reichsbahn  (hoxe Deutsche Bahn) que tan eficientemente organizou a deportación de milleiros de xudeus alemáns, que ían morrer a cámaras de gas Siemens con gas letal desenvolvido pola Bayer. Certo que a colaboración era máis ou menos obrigada, mais todas as grandes empresas alemanas da época se enriqueceron nun réxime non só brutal e sanguinario, senón tamén lambón e corrupto ata os alicerces. Moitas destas empresas son hoxe multinacionais, co agravante de teren utilizado man de obra escrava procedente dos campos de concentración. A estes si que habería que pedirlles explicacións e compensacións.

Pensemos na nosa terra. Xa, hai grandes diferencias entre o nazismo e o franquismo (mais que colaboraban un co outro) e entre a Segunda Guerra Mundial e a Guerra Civil española. Mais só os máis manipuladores e manipulados negan que o franquismo foi unha ditadura que deixou moreas de vítimas. Pois ben, o franquismo tamén tiña as súas lápidas ós “caídos”. No noso agro galego son aínda ben habituais este tipo de placas conmemorativas nas igrexas cos nomes dos soldados mortos da Guerra Civil e con elas non puido nin a Lei de Memoria Histórica. Se as ve un cidadán alemán e nos pregunta por elas, vainos ser moi difícil xustificalo. Cales son as diferencias entre as súas e as nosas? Son ben claras:

  1. Tan só aparecen os “caídos” do bando parafascista ou “Nacional”. Non aparecen os “caídos” do bando republicano, nin os do campo de batalla, nin os de tantos represaliados nas súas casas, escolas, concellos, asasinados a sangue fría. Moitos dos cales, profesores, intelectuais, obreiros, labregos, mariñeiros, xente que nunca pegara un tiro. Na parroquia de Stadtamhof só había baixas por un dos bandos da contenda, pero na parroquia galega houbo seguramente mortos dos dous. Só figuran os de un, os gañadores.
  2. Non lamentan sen máis a súa perda, senón que glorifican e xustifican a súa “loita”.
  3. Aparecen xugos, frechas e demáis parafernalia fascista-falanxista, e proclamas que fan sangrar os ollos: “¡Españoles! La sangre de los caídos no admite traición”. (E loas a un tal José Antonio que, polo que preguntei, non era veciño da parroquia).
  4. Todo no lugar público por excelencia da aldea, a igrexa, a parroquia. Patrocinado pola Igrexa Católica coa tolerancia dos gobernos democráticos municipais elexidos entre o 1977 e o 2015. Que xa son anos. Sen ningunha enmenda ou aclaración histórica ó pé. Tal cal estaba en 1936.
Arriva España
Do Flickr de Sento, “Arriva España”. Fonte facendo click. Dereitos de uso.

E mellor non levemos o noso amigo alemán a ver o Val dos Caídos en Madrid porque lle ía estoupar a cabeza. Que diferencia hai co teu país, amigo? Que aquí os fascistas gañaron a guerra. E a historia escríbena os vencedores.

Cando nos imos reconciliar? Cando imos lembrar os mortos, pero TODOS os mortos? Que foi dos caídos “do outro lado”, dos que moitos, aínda que a efectos humanos careza de importancia, eran bos católicos? Cantos foron soterrados en segredo, cantos están en fochancas que este goberno español indigno se nega a investigar e desenterrar? De que hai medo?

Nunha destas pracas na igrexa de Santa María de Serantes (Laxe), lugar natal do meu avó paterno, figura o nome deste entre os “caídos pola patria”. Por desgraza, non teño fotografía. Se ben o meu avó loitou na guerra trátase dun erro, porque sobreviviu a esta e non deixou este mundo ata o ano 93. Quen debía figurar nesa macabra lista era o seu irmán, a quen aló levaron pero non trouxeron de volta. Nin o un nin o outro, e estou seguro que ninguén desa listaxe, eran “fascistas”, nin ata a sublevación do 36 sabían que era tal cousa nin tiñan unha idea clara do que era un “rojo”. Eran labregos, xente sinxela á que obrigaron ir a unha carnizaría en terras estrañas como Belchite ou Teruel, a matar compatriotas por algo que non entendían. Non eran animosos voluntarios da “cruzada”, eran enrolados á forza.

O meu avó, home de poucas palabras, non falaba nunca deste tema. Pregúntome que pensaría cando lía o seu propio nome entre os dos “caídos pola patria”. Supoño que nunca se sentiu un heroe por esa loita que el non empezou e da que cando menos acadou o seu obxectivo: non caer, regresar á súa vida. Non hai honra posible en figurar nesa lista. É a lembranza grotesca dunha traxedia e do fracaso dun país

Algún día maduraremos como pobo e non borraremos eses nomes da nosa memoria. Engadirémoslle os nomes “dos outros”, darémoslle unha digna sepultura a quen non a teña, estudaremos historia e miraremos para que cousas así non volvan acontecer. Seguiremos adiante. Mais, polo de agora, borremos ese xugo e frechas da ignominia. Tempo dabondo estivo alí xa.