Os regresos

O ano 1978 está a ser moi cacarexado estes días, por mor do aniversario da Constitución e o debate sobre qué demos facemos con ela. Na historia da miña familia é en cambio o ano do Regreso. Ou “regreso”, en modestas minúsculas. O regreso a Galicia.

En Xullo do 78 a miña familia retornou a Galicia desde Suíza, onde naceramos eu e a miña irmá. Ela tiña oito anos por aquela, eu era un bebiño de catorce meses. Os vellos pasaran xuntos unha ducia de longos anos no cantón do Xura, francófono e segregado polas bravas do cantón xermanoparlante de Berna. Antes de casaren, meu pai xa botara aló un par de anos, e a miña nai outro tanto en Londres. Somos fillo de emigrantes de longa duración, naquela Europa rica e famenta de man de obra. Como evidencia no meu DNI figura un lugar exótico de nacemento: “Delémont (Berna)“. Os jurassiens aínda non se segregaran dos berneses e quedou así no rexistro.

O curioso de toda a historia é que diga “regresamos”, en primeira persoa do plural. Eu nunca residira en Galicia e só viaxara alí nunha vez anterior, aínda máis de pequeniño. En sentido estrito non “voltei” senón que “me mudei” a Galicia. Pero “regresamos” dalgún xeito para onde pertenciamos, non só os meus pais, senón os catro.

Os vellos tomaron na súa vida dúas decisións moi difíciles. A primeira, abandonar a súa terra e familia para progresar, a épica mil veces mal contada do migrante. A segunda, máis discreta pero para min máis heroica: abandonar o sitio onde se integraran, aprenderan o idioma e despois de moito traballo, onde tiñan unha boa seguridade para a súa familia, para volver ao seu país, incerto, inestable e que xa non era o que deixaran atrás. As dúas decisións puideron saír moi reviradas, pero foron ben, coas súas dificultades.

Hai pouco máis de doce anos tomei a primeira decisión e vin para Alemaña. As circunstancias do 2006 en adiante teñen pouco que ver coas de catro décadas atrás para os meus pais: hai Skype, telefonía decente e dous voos ao ano de ida e volta. O choque cultural para o emigrante dos 70 era enorme, para os destas épocas, por fortuna, moito menos. As outras loitas, o idioma, a xenofobia declarada ou a latente, a nostalxia e a soidade, seguen aí.

Xa cheiraredes a conclusión de toda esta arqueoloxía sentimental. Tomei, tomamos, a segunda grande decisión: regresamos. En breves meses, comezado o 2019, instalarémonos en Galicia.

Aquí temos seguridade e alí moitas incógnitas, pero aínda así, con todo e malia todo. O medo é grande, pero menos cá ilusión. Non queremos negarlle ao noso neno o medrar en contacto cos seus avós, a súa familia, lingua e cultura. No seu DNI figurará como lugar de nacemento “Múnic (Alemaña)”, pero será unha anécdota, o punto de comezo dunha historia para contar con retallos da memoria de outros, porque el gardará tantas lembranzas da Baviera como eu de Suíza: ningunha. 

Por certo, meus pais foron dous para Suíza e doce anos despois volveron catro. Eu vin soíño e doce anos despois volvemos tres. O meu meniño terá unha idade semellante á miña cando “regresei” por primeira vez da Suíza. E el dirá nun futuro: “No 2019 regresamos a Galicia”. Ou eu que sei o que dirá. Só sei que agora esta longa aventura en Baviera remata. Comeza outra. O meu segundo regreso, pero este é real.

Vémonos aí.

Certa familia de galegos en Suíza, probando co disparador automático dunha cámara analóxica. Corría o 77. Son o de verde.

A Loxia dos Mariscais e como evitala

Hoxe falaremos dun lugar de Múnic que non me gusta moito, quero dicir, esteticamente, aínda que para gustos, etcétera. Atopámola no límite da Cidade Vella (Altstadt) coa zona universitaria, concretamente na praza do Odeón (Odeonsplatz), moi transitada. A praza está aberta á Ludwigstrasse polo norte, se miramos para esta de fronte teremos á dereita unha parte do inmenso pazo real bávaro, a Residenz, e á esquerda a fermosa Igrexa dos Teatinos. Demos a volta, coa cara dirección centro da cidade e as costas viradas á Ludwigstrasse. Aí está. A Feldherrnhalle ou Loxia dos Mariscais.

Odeonsplatz, Neve - Snow
A Feldherrnhalle e á súa dereita a igrexa dos Teatinos (Foto miña)

Évos unha especie de pórtico de tres arcos coas estatuas de dous mariscais de campo bávaros, dous leóns e outra estatua central, alegoría de Baviera. É unha imitación da sonada Loggia dei Lanzi de Florencia e foi erixida polo rei bávaro Lois I na época dourada da arquitectura muniquesa, en 1844, cando Baviera era un reino independente e Múnic a súa próspera capital. O monarca tentou “pechar” así a pouco harmónica Odeonsplatz, e se cadra a deixou peor que antes. Lois I construíu boa parte do que é hoxe o Múnic monumental e tamén cousas bastante tolas como o Walhalla de preto de Regensburg, do que falei hai moito, ou a Sala da Liberación de Kelheim. Pero nada comparado ás extravaganzas do seu neto Lois II “o Rei Tolo”, o perpetrador do castelo de Neuschwanstein e outras insensateces, pero non nos desviemos da historia.

León e héroe - Lion and hero
A Feldherrnhalle de noite (foto miña)

A historia que quería contar parte de dous turistas, eu calculei que da India ou de Oriente Medio, que me pediron en inglés que lles tirase unha foto diante do monumento en cuestión, alí na Odeonsplatz. Cando lles devolvín á cámara, un preguntoume, sorrindo e en ton confidencial, se aquela cousa a fixera Hitler. Eu lles contestei sinxelamente que non, que era máis antiga, e calei a verdade: se o fixera o Hitler hoxe non ía quedar del nin a borralla.

Pero mirade, pescudando un pouco, a pregunta do turista oriental non carecía de todo de sentido: este foi un lugar emblemático do nazismo. Tampouco o título deste artigo: se andades por Múnic non tedes ningún motivo para evitar este lugar e dar un rodeo, pero naqueles tristes anos si que o había.

Resumindo a historia, Adolf Hitler comezou a súa carreira política (por chamarlle dalgún xeito) en Múnic. O 9 de Novembro de 1923 ergueu o seu famoso “Putsch” ou o “Golpe de Estado da Cervexaría”, xa que foi na famosa cervexaría Bürgerbräukeller onde encirrou os seus fieis e se ergueu contra a República de Weimar. Os seus tempos non eran chegados e a revolta fracasou aos pés dos leóns da Feldherrnhalle. A policía detivo a marcha dos fascistas na Odeonsplatz, morrendo trece deles e mais catro axentes. O golpe foi abortado e Hitler, detido. Foi xulgado cunha condea benévola, e toda esta historia non fixo máis que incrementar a súa popularidade e a do seu movemento, unido á crise e declive da República.

A historia segue como sabedes. O austriaco do bigodiño e os seus nazis tomaron o poder en Berlín en 1933, e desta vez foi en serio, ata que perderon a Guerra Mundial e deixaron o país e media Europa aniquilados. Neses anos escuros a Loxia dos Mariscais converteuse nunha sorte de altar nazi, unha homenaxe permanente aos trece caídos no Putsch, agora “Testigos de Sangue do Movemento”.

Bundesarchiv Bild 183-S11292, München, Ehrenmal in der Feldherrenhalle
Monumento aos trece nazis caídos no Putsch na Odeonsplatz. Bundesarchiv, Bild 146-1978-004-12A / Hoffmann, Heinrich / CC-BY-SA 3.0 [CC BY-SA 3.0 de], via Wikimedia Commons
Cada nove de Novembro había unha homenaxe a eses “heroes”, presidido polo Führer en persoa. En dúas destas ocasións houberon de matalo en senllos atentados, pero saíu ileso. O primeiro, na homenaxe na Loxia do 9 de Novembro do 1938, tentoulle disparar o suízo Maurice Bavaud, sen éxito. Na véspera do mesmo acto do ano seguinte, o 8 de Novembro de 1939, estouraba unha bomba na Burgerbräukeller, a mesma cervexaría onde se iniciara o Putsch. Alí tiña lugar un mitin nazi onde falaría Adolf Hitler, e durante as semanas anteriores o metódico e paciente Georg Elser introducira unha bomba de reloxaría, peza a peza, montándoa nos baixos do local. A terrible detonación levou a vida de moitos nazis por diante, pero sorpresivamente Hitler acurtara o seu discurso e xa abandonara o local cando estourou a bomba, salvando a súa vida. Non a salvaron nin Bavaud nin Elser, arrestados e executados.

Bundesarchiv Bild 183-E12359, München, Adolf Hitler vor Feldherrenhalle
11 de Novembro de 1939. Hitler homenaxea na Feldherrnhalle aos mortos do atentado da Bürgerbräukeller, tres días antes. Bundesarchiv, Bild 183-E12359 / CC-BY-SA [CC BY-SA 3.0 de], via Wikimedia Commons
Alén dos actos dos nove de Novembro, a Loxia dos Mariscais de Odeonsplatz era un lugar de culto diario e permanente dos nazis, custodiado polas SS. Para desgusto dos muniqueses de boa fe, calquera que pasara por diante do pórtico estaba obrigado a facer o saúdo nazi, como reverencia aos caídos, baixo ameaza de rematar no cercano campo de concentración de Dachau. Algo moi molesto, xa que era un lugar de paso importante.

Captura de pantalla 2017-12-02 a las 00.53.22
Situación da Viscardigasse/Dückebergergasse, detrás do Pazo Preysing (a Feldherrnhalle estaría diante). Imaxe de Google Maps.

Así que os muniqueses que non querían ter que escoller entre o saúdo nazi ou visitar Dachau, comezaron a evitar a Feldherrnhalle e a praza de Odeón, dando un rodeo por unha rúa traseira, estreita e discreta, a Viscardigasse. Esta ruela foi coñecida popularmente comoa Drückebergergasse, termo de difícil traducción: rúa da deserción (do nazismo, enténdese), do escapulirse, do rodeo, do “escaqueo”. Ignoro se os nazis eran tan parvos para non decatarse de que o tráfico enteiro peonil da grande praza do Odeón se estaba desprazando a un pequeno rueiro, ou se cadra non quixeron decatarse.

2010-11-09 Neue Gedenktafel
Homenaxe aos catro policías mortos no Putsch. By Michael Lucan, München (Own work) [GFDL or CC BY 3.0], via Wikimedia Commons
Trala derrota do nazismo e a restauración da zona histórica, os símbolos e monumentos nazis foron eliminados e a Loxia dos Mariscais retornou á súa imaxe orixinal, a que idearan os arquitectos dos tempos do rei Lois I. Ademais, unha praca rememora os sanguentos enfrontamentos do día do Putsch, pero de xeito inverso ao que quería Hitler: figuran os nomes dos catro policías que morreron enfrontándose aos nazis. Malia todo, o lugar tamén é emblemático para neonazis na actualidade, e o lugar sufriu varios asaltos por grupos de indesexables, sobre todo os 9 de Novembro. Espero que non evitemos a súa visión indo pola rúa de atrás, e enfrontemos o problema na propia praza. É nosa, xa non lles pertence.

Theatinerkirche
Un dos leóns da Feldherrnhalle vixía a Igrexa dos Teatinos

 

O Zoo de Neuperlach

En Múnic haivos dous parques zoolóxicos. Un convencional, en Hellabrunn, con bechos salvaxes que xa non son salvaxes, metidos en gaiolas con cara tristeira. O outro, con animais salvaxes, libre e ceibos e porén, quedos para ir miralos e fotografalos. Animais de tinta de esprai. O Zoo de Neuperlach.

Trátase dunha intervención cultural no Quiddezentrum, que era un centro comercial de pequenas tendas (panadería, quiosco, a caixa de aforros, a biblioteca…) tan antigo como o propio barrio de Neuperlach, de fins dos anos sesenta ou comezos dos setenta, que leva o seu nome da Quiddestrasse, onde está situado.

1000613.jpg
O Quiddezentrum nos seus bos tempos (foto dunha foto no propio centro)

1000612.jpg
Neuperlachiáns setenteiros fregando cadanseu Wagen

O malo é que os outros centros comerciais do barrio (o grande PEP, e mais outro construído anos máis tarde a pouca distancia) lle foron roubando a clientela ás tendas do “Quidde” ata iren pechando todas e quedar abandoado. Como xeito de reciclalo para a comunidade, os locais foron cedidos a artistas para que estableceran os seus estudos. Nacía o Kunsttreff Quiddezentrum. Non só iso, senón que varios artistas decidiron compoñer un “zoo” nas súas paredes no 2016, facendo un percorrido-safari por unha xungla urbana, imaxinativa e orixinal, aberta a quen a queira visitar.

IMG_20170904_132616
O Quiddezentrum hoxe. Viu tempos mellores.

En contra, para algúns, a asimilación mainstream dunha arte anónima e contracultural como o graffiti, polémica eterna que vimos hai pouco coas Meninas de Canido en Ferrol (que se a comercialización do evento con bancos e marcas de cervexa, que se Banksy vén ou non vén…). A favor, para min esa comercialización non se dá aquí, e aínda que se cadra non entra esta acción no terreo do graffiti ou a arte urbana, si que é un bo intento de recuperar artísticamente un espazo urbano, de outro xeito en abandono e decadencia, unha humanización por medio da creatividade dun barrio (Neuperlach, que xa describimos) xa por desgraza non todo o humano e vivible que debería ser. Non sei se se acadou, pero pagou a pena tentalo.

Tirei unhas cantas fotos. Feliz paseo polo Zoo!:

This slideshow requires JavaScript.

Malia todo, e como eu mesmo puiden comprobar, o estado do Quiddezentrum non é o idóneo e está proxectada a súa demolición. Supoño que farán outro arrepiante bloque de vivendas que non reparará a perda (outra máis) dun referente cultural da veciñanza. Entrementres, desfrutemos do safari e da arte.

Ligazóns:

VER ESTE ARTÍCULO EN CASTELLANO

Neuperlach, un barrio

Neuperlach é o barrio onde vivo e apetecíame escribir sobre el. Precisamente, porque non o atoparás na túa guía de Baviera ou da cidade de Múnic. Aquí non hai monumentos, aquí non se coroaron emperadores nin reis nin se erixiron catedrais, nin tan sequera houbo unha revolución popular. Éche un barrio, sen máis, e para un estraño na capital bávara, aquí non hai nada que ver nin hai nada polo que vir. Porén, aquí rematamos tras unha ardua busca de vivenda, aquí levamos máis de un ano e aquí, causalidades da vida, vai nacer o noso fillo. Non creo que duremos moito porque pensamos mudarnos (o noso futuro e minúsculo compañeiro de piso ten a culpa), pero Neuperlach é o noso presente.

Solpor e arco da vella- Sunset and rainbow

Situémonos. Neuperlach é un grande barrio do sur de Múnic, que en tempos era “extrarradio”, pero que a cidade medrou tanto en extensión que agora é case céntrico. En vinte e poucos minutos accédese ao centro histórico e a todos os puntos importantes da cidade. Consta en boa parte de grandes bloques de vivendas que, a diferencia das nosas cidades, non conforman mazás e rúas, senón que deixan espazos baleiros entre eles, formando colonias. O bo é que eses espazos baleiros están axardinados, abondando as zonas verdes, parques e paseos con árbores. Vexo mesmo esquíos correndo polas beirarrúas. Así que o barrio é unha curiosa mistura de monstros de formigón e cristal emerxendo entre xardíns e avenidas. Para uns coruños coma nós, nada que obxectar: estamos afeitos aos edificios e medramos cun déficit de zonas verdes, que aquí hai en abundancia.

(Inciso: insisto no dos bloques de vivendas porque é algo moi normal na nosa cultura urbana, pero non na centroeuropa rica. Os alemáns como Helmut detestan os edificios de vivendas, todos anceian vivir nunha casiña con xardín para os nenos e facer churrasco, garaxe para o BMW e casiña para o can. Se este plan falla, Helmut conformaríase con residir nunha casa de vivendas, dous andares como máximo e xardín comunal. As torres de vivendas son para os inmigrantes. Pero non podes montar unha cidade de 2 millóns de habitantes e que todos vivan nunha casa individual co xardín. Asúmeo, Helmut).

Hai varias empresas importantes con sé en Neuperlach: Siemens, Allianz, Generali, Wacker… Hai un grande centro comercial, o PEP, varios máis pequenos, supermercados, unha biblioteca municipal bastante mal fornecida, un centro cultural público con teatro e actividades, un parque enorme (o Ostpark) e varios máis pequenos, mesmo unha fraga (a de Trudering), unha piscina municipal, un centro de acollida de refuxiados e o seu muro da vergoña, colexios, institutos, etcétera. Entre o formigón, moita xente que aboia ás tardiñas e falan idiomas pouco xermánicos: turco, árabe, serbio, polaco, italiano, romanés… galego. Só nós, pero é algo. Unha grande parte dos meus veciños teñen orixe migratoria. E contra o de facer alternativas de lecer e culturais xoga a arma de dobre fío da boa comunicación co centro histórico de Múnic: a menos de media hora están os teatros, cines e discotecas. O que incrementa a sensación de que o bo empeza cando se sae dos límites da veciñanza.

IMG_0985.jpg
A factoría da Siemens en Neuperlach. Detrás vense os Alpes, malia estaren a un par de centos de quilómetros ao sur.

IMG_20170513_180209_526

Tamén hai cousas que non hai. Cines, teatros (fóra do centro cultural), iniciativas comunitarias culturais, cafetarías fóra do centro comercial, bares de noite, librarías, pequeno comercio non pertencente a grandes cadeas, ou en resumo, cousas que facer aparte de traballar e mercar e consumir no centro comercial. Tampouco busquedes monumentos e historia: aquí todo ten cincuenta anos como máximo, que é o aniversario que celebrou o barrio hai pouco.

Como moitos outros barrios de grandes cidades europeas, Neuperlach ideouse a fins dos 60 dunha vez sobre plano para aloxar á crecente poboación urbana (Entlastungsstadt, cidade de descarga, chamárono). Así foron agromando os inmensos bloques nos anos 70 e 80. En Francia chámanlles banlieues, en alemán, Vorstädte. Suburbios para dar acubillo aos milleiros de persoas que estaban a chegar á cidade. Os bloques foron sendo ocupados por xente traballadora de orixe sobre todo estranxeiro, sobre todo de Turquía e do Este de Europa. “Pedimos man de obra, e viñeron persoas”, dixo Max Frisch. Eu non estaba aquí e non falo do que non sei, pero o Novo Perlach pasou ser dun lugar rural e despoboado a ser bestialmente urbano, e inmediatamente devir nun “punto social candente”: problemas de integración nas escolas, delincuencia, drogas… eu non estaba, insisto, pero sóame a historia. Hoxe en día Neuperlach é máis seguro ca moitas veciñanzas máis “centrais”, pero o estigma permanece, e malia non manifestarse en forma de violencia e delincuencia, os problemas de integración son un feito.

Solpor nas fiestras - Sunset on windows

Hoxe en día o veciño neuperlacheiro típico ten orixe migratoria, pero de segunda ou terceira xeración. A diferencia do emigrante galego en Alemaña dos anos setenta e oitenta, estes non regresaron á súa patria e agora viven aquí os seus fillos e netos, moitos co pasaporte alemán. Lin nunha reportaxe que un mestre tiña unha aula con quince nenos de dezaseis nacionalidades, xa que algún podía ter dúas ou máis. Eses nenos están esgazados da patria dos seus avós, e malia todo non son vistos como “verdadeiros alemáns”, e un sistema clasista lles porá, por exemplo, mil cambadelas para avanzaren nos seus estudos. A diferencia de rapaces que acceden a estudos universitarios en barrios como Neuperlach en comparación con outros “máis brancos” é escandalosa. Non creo que sexa todo culpa súa, ou dos pais.

Volvendo ás xeracións de emigrantes, non lin estudos sobre o feito, pero dubido que Neuperlach siga sendo un punto de chegada. Por que? Porque como xa contamos un día, o grande problema social e económico de Múnic é a vivenda. Hai pouca e o prezo dispárase de ano en ano. Neuperlach está preto do centro urbano, as vivendas son de calidade se ignoramos a estética e o distrito non é unha excepción a esta suba de prezos, polo que está a ser abordado, malia a súa sona de gueto, por habitantes de maior nivel económico. Como a famosa xentrificación, pero sen necesidade de poñer librarías-café e tendas de muffins: a burbulla inmobiliaria abonda para disparar os alugueiros. No exterior, nada cambia, pero no interior, vai ser duro para os veciños de vello que non teñan a vivenda en propiedade. Inclúonos neste lote. Nós buscamos un apartamento máis amplo para a descendencia vindeira, e moito temo que nos vai tocar vivir máis lonxe da Marienplatz, e do meu traballo, o que me amola bastante máis.

Gueto, Neuperlach? Nin eu que levo quince meses aquí, nin os visitantes temporais que coñecemos temos esa sensación. A Roma o que é de Roma e estereotipos fóra. É un barrio moi tranquilo, sen incidentes, relativamente limpo, de xente traballadora e en xeral moi aberta e amable, falando sempre desde a miña experiencia persoal e subxectiva. Pero os estereotipos pesan, e Neuperlach soa a ese ghetto boy vestido de rapeiro, que fala un argot urbano, escasa cultura, pel morena e comportamento asocial (“Asis“, chámanlles, de Asozialen). Non son prexuízos locais contra Neuperlach, senón clasismo, criminalización e ridiculización da clase obreira e, por moitas veces, xenofobia e racismo. Daría para unha tese, pero isto non o é.

Hai certa costume cos carros de compra dos supermercados que me ten fascinado e que non vin noutro lugar en Alemaña. Este é un lugar moi alemán na súa concepción, pero no fondo, lonxe da perfección alemá. E gústame.

Un dos nosos lugares preferidos é, contiguo a Neuperlach (o “Novo Perlach”), a veciñanza de Perlach ou Altperlach (o “Vello Perlach”). Se definimos a Neuperlach como un inmenso barrio novo e construído da nada, Altperlach é unha pequena vila bávara antigamente afastada de Múnic pero que logo foi fagocitada pola cidade, pero non devorada nin dixerida. Conserva o seu carácter vilego, algunhas casas bávaras de séculos de antigüidade, festas populares, a igrexa e o regato de Hachinger Bach. No medio da urbe e a poucos metros de todo o que describín arriba. Hai esperanza.

IMG_20170313_161844_816IMG_20170806_200649

Despídome cunha celebridade de Neuperlach, un alemán que quixo ser latino e petouno na década pasada versionando o Mambo nº 5 de Pérez Prado: Lou Bega. Se nunca o bailastes, ou sodes moi novos ou tedes horchata nas veas.

Algunhas ligazóns:

Os Leóns de Múnic: o descenso e a incerteza

Faleivos hai pouco tempo do simpático e tradicional clube de fútbol TSV 1860 de Múnic, “Os Leóns” ou “Os Sesenta” (Löwen ou Sechzger), e a súa querencia histórica pola derrota, o afundimento e o rexurdir das súas cinzas. Pero esta semana escribiu un novo capítulo do primeiro, a derrota, sen albiscar nada do segundo, ao contrario. Veñen tempos negros para os celestes.

En Alemaña xóganse partidos para a promoción para o descenso e ascenso. Sen ir máis lonxe, os Sesenta, metéronse no partido de promoción contra un equipo de terceira (equivalente á nosa 2ªB) para manter a súa categoría en segunda. Os que quedaron por embaixo del descenderon a terceira directamente. Estes partidos de promoción (Relegation) son moi criticados porque nos últimos anos o guion está preestablecido: o equipo da categoría superior, usualmente o rico, vence e mantén a categoría.

Pero para iso están os Sesenta, para rachar coas tradicións, pero para mal. O rival, procedente de Terceira como xa dixemos, é un vello coñecido meu, o Jahn Regensburg, o clube da cidade onde vivín nove anos. En teoría, un modesto bávaro que pasou polo seu inferno particular: nos últimos catro anos chegou a segunda, baixou a terceira e sucesivamente á Rexional (equivalente, agora si, á nosa 3ª) cun estadio novo do trinque e agora tentan volver á segunda, o que sería un exitazo para a cidade.

O TSV fixo o máis difícil, empatar 1-1 en Regensburg na Ida e deixar a defensa da súa praza para a volta, nun Allianz Arena ateigado. E logo acadou o máis abraiante: fracasar. O Jahn infrixiulle un 0-2 ante 70000 seareiros. Os de Regensburg foron un equipo moito máis compacto (“somos un equipo, eles non”, resumiu un do Jahn), e como final vergoñento, o partido houbo de ser interrompido 15 minutos polo lanzamento de obxectos dos ultras locais máis túzaros. O encontro finalizou, e tamén unha desastrosa tempada, que xerou unha frustración que algúns seareiros canalizaron do peor xeito posible, coa violencia, sempre condenable.

O facto non cambia: o Jahn ascende a segunda, sorpresiva pero merecidamente. O TSV 1860 München descende a Terceira. Pode ser peor? Pode.

O caos instalouse no equipo de Giesing. Demitiron o director deportivo, o presidente e o adestrador, e boa parte do plantel tamén marchará. Culmínanse anos de nefastas decisións institucionais, deportivas e económicas. Por riba, as condicións de Hasan Ismaik, o investidor e dono de facto do clube, para non “pechar a billa” dos cartos, fan difícil que o clube poida pagar as súas débedas e a propia licencia da Bundesliga de terceira, polo que podería ser descendido a Rexional, un golpe do que non se sabe se poderá sobrevivir. Como tantos, metidos na roda de gastar o que non se ten para competir deportivamente, e mesmo así non acadalo.

O único bo destes momentos negros e incertos en Giesing é que se abre unha porta para abandonar o Allianz e volver en terceira ó seu tradicional Grünwald Stadion, sempre e cando cumpra certos requisitos de seguridade. Veremos se se recuperan do golpe, para que o fútbol en Múnic non só teña cor vermella.

wp-1492452142180.jpg

 

TSV 1860: Os Leóns de Múnic

Xa sei que son pesado cos posts de fútbol, e xa non digamos cos de fútbol alemán. Pero isto, por achegamento, apetecíame escribilo. A ti lelo, non sei.

Hai moitos anos, antes mesmo de eu sequera pisar Alemaña, o amigo Romeiruga andou por Múnic e tróuxome de lembranza unha bufanda futboleira, “do equipo de Múnic”. Eu non recoñecín as cores celestes e brancas da miña única referencia balompédica daquela lonxana cidade bávara, e inquirín: “Do Bayern de Múnic?”. E el contestoume: “Non. DO OUTRO”. O “Outro” é, e seguirá a ser, o TSV 1860 München.

Vereinswappen des TSV 1860 München
Escudo do TSV 1860 de Múnic. Fonte: By Gaspard (de.wikipedia.org) [Public domain], via Wikimedia Commons
O seu nome completo é o Turn- und Sportverein 1860 München, facendo o número alusión á súa data de fundación. Máis de 170 anos de antigüidade, aínda que penso que non foi como club de fútbol, senón como clube de “Turn”, ou sexa, ximnasia da época e outros deportes. Pero ninguén o coñece con ese nome, senón como os “Sechszger” ou “60er” (os “sesenta”) ou os “Löwen” (os Leóns), como a figura do seu escudo. Se os seus veciños do FC Bayern quedaron co nome do Estado de Baviera, os Sesentas quedaron co león e as cores celeste e branca, emblema e cores do escudo e a bandeira bávaros.

É difícil atopar un club tan á sombra de outro, tan sometido ás comparacións e tan condenado a ser derrotado nas mesmas. Se Múnic fora Madrid, o Bayern sería o Real e o 1860 non sería o Atlético, senón o Rayo Vallecano ou aínda menos. Atoado na segunda Bundesliga, con perennes problemas económicos e sen casa propia, todo produto da fatalidade, dos reveses do fútbol moderno e, tamén hai que dicilo, dunha nefasta xestión nas últimas décadas.

München Große Liebe.jpg
“O grande amor de Múnic”. Fonte e dereitos

Porque os Leóns están feridos, e deprimidos, pero lamben as súas feridas lembrando a súa historia. Foron campións da Bundesliga en 1966, e tiveron a súa época dourada nos anos sesenta, onde gañaron unha Copa de Alemaña (tiñan outra do 1942) e chegaron á final da Recopa. Pero, como se tivese relación inversamente proporcional, apareceu o FC Bayern. Os seus veciños, de mediocre palmarés ata 1969 (unha liga nos anos 30), eclosionaron nos anos setenta con aqueles Beckenbauer, Maier, Hoeness e Gerd Müller. Gañaron ligas e Copas de Europa e construíron intelixentemente o club que son hoxe: o máis poderoso de Alemaña, o Rekordmeister, e uns dos primeiros do mundo. Non caen simpáticos. Tampouco o pretenden.

(Enriba, os afoutos gañadores da Bundesliga en 1966. Equipazo. Fonte premendo na imaxe)

E o 1860? Comezou nos setenta unha montaña rusa con máis baixadas ca subidas. Só cinco anos despois do campionato perderon a categoría, e tras varios ascensos a primeira sen consolidarse nesta, retiráronlles a licenza no 1982 por débedas e trapalladas financeiras variadas, probando o fel da Bayernliga, a división Rexional. Con este panorama, vendo os seareiros o seu querido club pasar ser do primeiro da cidade, por riba do Bayern, a ser uns ninguén por campos de terra mentres os veciños se convertían en emperadores, o máis difícil é erguerse. E fixérono. En 1994 regresaban á Bundesliga, e quedarían dez anos. E nada mal. Participaron dúas veces na copa da UEFA e unha na Champions, e venceron varios derbis contra os malditos veciños da Säbener Strasse. Dende o 2004 penan outra vez na Segunda Bundesliga, e outra vez (ou sempre é a mesma vez) con mágoas económicas. No 2011 fíxose dono do equipo un inversor xordano bastante fantasmón e antipático, Hasan Ismaik.

Recapitulando, este modesto equipo muniqués ten unha liga e dúas copas, participacións nas tres copas que había no continente (que morriña da UEFA e da Recopa) e xogadores como (nas últimas décadas) Rudi Völler, Hässler, Jeremies, Abedi Pelé, Martin Max (dúas veces pichichi defendendo o escudo do León), os irmáns Bender e ata Davor Suker veu por aquí no luscofusco da súa carreira

bildergalerie-stars-loewen104-_v-img__16__9__xl_-d31c35f8186ebeb80b0cd843a7c267a0e0c81647

Jens Jeremies, futuro internacional, defendendo a camisola dos Leóns fronte o Bayern. No 1998 ficharía polos eternos rivais. Non foi obstáculo para que no 2000 os 60er gañaran o derby muniqués… con gol de Jeremies. En propia porta. O Deus Fútbol ten sentido do humor.

O FC Bayern é o equipo máis seguido de Alemaña e unha verdadeira relixión en Baviera. Os apoios do 1860 fóra dos lindeiros de Múnic son escasos, mesmo en Baviera, pero dentro da cidade deixan a súa pegada os seus 20000 socios, fieis ás cores contra toda lóxica, torcendo para “o outro”, sabendo que non vai erguer nunca unha Champions e o outro club da cidade si. As súas simpatías espállanse por toda a cidade, sobre todo onde as antipatías “dos de vermello” medran (o FCB é o equipo oficioso da CSU, o partido conservador que goberna Baviera desde a fin da guerra).

70
O avellado estadio Grünwald. Fotos de Philmensch, Fonte

51Outra cousa que rechama é que os 60er son case uns homeless, un equipo sen casa. Calquera seareiro diría que a súa casa é o estadio municipal de Grünwald, no barrio popular de Giesing. Por desgraza, tiveron que deixalo para xogar no Estadio Olímpico, ó non reunir o de Grünwald as condicións que marcaba a federación alemá para a primeira ou a segunda Bundesliga. Logo o Bayern e o 1860 construíron xuntos o imponente Allianz Arena, un estadio Champions que serve de fogar a ambos equipos. Curiosamente, cambia de cor cando xoga un ou outro, vermello ou azul.

Moi limpo non debeu de ser o proceso cando levaron presos ao presidente do 1860, Wildmoser, e o seu fillo por subornos e trapalladas relativas á construción do estadio. O flamante Allianz non fixo máis grande ó clube, senón que resultou ser unha carga para o futuro deste e, en xeral, unha pésima idea. O frío, moderno e enorme Allianz resultou ser un escenario ideal para un equipo “champions” coma o Bayern, pero ridiculamente sobredimensionado para un modesto club de segunda división coma o 1860. Por riba, na súa enésima crise económica o 60 viuse obrigado a vender a súa parte ó FC Bayern, pasando pagar un alugueiro tamén excesivo e gravoso para as arcas do clube. A situación é: están onde non lles gusta, queren marchar e o Bayern tamén celebraría que marcharan (Hoeness ofreceu unha banda de trompetas para acompañalos na saída), pero a solución non parece doada.

Allianz Arena
O magnífico Allianz Arena. Magnífico de máis para o 1860

No 2015, tras unha pésima tempada, tiveron que xogar a promoción de descenso á 3. Bundesliga. Aos seareiros dilatáronselle as pupilas: en terceira división si que poderían xogar no seu anceiado Grünwald Stadion. Pero gañaron a promoción ao Holstein Kiel, permaneceron en segunda e no Allianz. Así son os Leóns: mesmo gañando, perden. Tamén lonxe do céspede: o Concello rexeitou unha reforma do estadio Grünwald, imposibilitando a volta dos Leóns á súa casa.

En canto á xestión sentimental, fai falta unha dose de realismo e esquecer esa absurda rivalidade co Bayern, na que só se pode saír perdendo. O Bayern está noutro planeta, non se pode rivalizar cun equipo que ten nonseicantas ligas e copas de Europa e contra o que xogas cero veces ó ano, porque estás en segunda desde hai unha década. É máis, o clube vermello axudou economicamente ós Sechzger en varias e apuradas ocasións. É mellor centrarse no capital social do club e a súa presencia na cidade, a súa tradición, historia e o futuro, sen mirar decote ós veciños. O seu “muniquismo”, as súas raigames na cidade, fronte ao “globalismo” dos de vermello. Difícil.

En canto ó social, 1860 e Bayern queren presumir de ter unhas bancadas libres de extrema dereita e neonazis. Hai iniciativas como “Löwen Fans gegen Rechts” (Seareiros dos Leóns contra a Extrema Dereita) que buscan por unha banda extirpar ese virus que afecta aos ultras de todos os equipos do mundo, o neonazismo e o racismo. Por outra, buscan unha memoria histórica, xa que os 1860 foron moi favorecidos polo III Reich e hai manchas que non se limpan ocultándoas, senón con transparencia. O Bayern sufriu neses escuros anos de todo o contrario, foi etiquetado como “equipo xudeu” e varrido da vida social e deportiva bávara.

Vendo as formas do tal Ismaik (o Sankt Pauli, outros clubes, árbitros, prensa e a Federación queixáronse por desprezo e malas formas do 1860 como club cos rivais) e a súa pésima xestión deportiva, non veremos axiña ós xogadores branquicelestes erguer trofeos, como moito, os seus seareiros erguerán cervexas nos bares, con bufandas como a que teño eu. Se cadra anímome e vou torcer por eles un día no maldito Allianz, e vereinos seguramente perder. É o que ten estar “co outro”. Pero se o San Lorenzo regresou a Boedo, por que non vai o TSV 1860 München regresar ó Grünwald Stadion e á 1. Bundesliga?

64
Foto de Philmensch, fonte

O muro de Múnic

 

Xa vos dixen que me gustaría falar aquí do meu novo barrio en Múnic, Neuperlach. O que me gustaría é facelo con temas máis agradables, pero a actualidade manda, disque.

O muro de Neuperlach. O Muro de Múnic

Ó ser humano préstalle construír muros. Caeu o Muro de Berlín, segue en pé o de Israel, Trump seica non vai facer o da fronteira entre México e EEUU, tal como prometeu. O muro constrúeno sempre uns por medo ós do outro lado, para contelos, controlalos, limitalos, isto é meu e aquilo é voso, quedade aí, non pasedes. Por iso os chineses construíron a súa muralla, para conter os mongois. A muralla segue en pé, pero os feros mongois invadiron igual a vella China.

Mais estes días andamos a voltas cun muro cunha polémica que comezou como moi local, aquí no distrito muniqués de Rammersdorf-Perlach, barrio de Neuperlach (o meu) pero que xa escalou a nivel muniqués, nacional e internacional. O trasfondo: a construción dun fogar para refuxiados en Nailastrasse nun descampado entre a rúa, un conxunto de vivendas unifamiliares a certa distancia (dato importante, como veremos) e varias naves industriais e comerciais. E diante do refuxio, un muro.

Todos estades familiarizados coa política alemana con respecto ós refuxiados, sobre todo da guerra de Siria, levada a cabo pola canceleira Merkel, e que Alemaña é de lonxe o país máis xeneroso de Europa en termos de acollida. Tamén sabedes que internamente esta política foi moi contestada, e está entre o apoio solidario e o rexeitamento, mesmo violento, acontecendo mesmo ataques a fogares de refuxiados por parte de grupos de extrema dereita. Curiosamente, un dos poucos rasgos de humanidade amosados pola señora Merkel pode causarlle un dano electoral moi grande, a favor de grupos xenófobos e eurófobos como AfD. Falaremos destes polos outro día.

Esta violencia non afectara polo de agora a Baviera e a Múnic. Con todo, o político local Guido Buchholz denunciou á opinión pública a existencia dun muro que circunda parte do recinto do asilo de refuxiados por medio dun vídeo aéreo tomado cun dron. E comezou o escándalo. Pasou ser do Muro de Nailastrasse a ser o Muro de Neuperlach e ó final, o Muro de Múnic, para estupefacción e vergoña dos seus habitantes, e a miña, que vivo a poucos minutos.

O muro é feo de carafio. Sono todos os muros, pero este é de récord. Son como croios metidos en gaiolas e logo amoreados. Nin un grafiti se pode facer. Iso si, logo poden prantarse prantas enredadeiras e quedará máis verde. Cousa bonita.

IMG_20161113_163439.jpg
O muro da discordia e ó fondo o futuro fogar de refuxiados

O fogar de refuxiados estará rematado a fins de novembro.

Que é, en teoría: Varios dos veciños (exactamente seis) da colonia de casas de a carón esixiron ó concello protección sonora polo eventual ruído. O ruído é unha cousa seria en Alemaña e a simple denuncia dun só veciño pode parar calquera infraestrutura. Véñenme á cabeza casos extremos como o peche dun parque de xogos infantís ou de varios campos de adestramento de fútbol polo teórico ruído que molestaba a un único veciño. Non sei que barullo sonoro poden armar esas persoas vivindo alí, eu estiven no lugar e aínda hai un anaco ata as seguintes casas, e no medio hai un camiño, campo e árbores. E, insisto, aíndo non abriron o fogar, así que de todos xeitos é poñer a corte antes que as vacas. Así que contra toda lóxica o concello prantou un “muro de protección sonora“, non moi longo, pero si moi alto. E non foi así decontado: foi producto dun acordo despois de dous anos de litixios entre o Concello e os veciños nos xulgados administrativos.

Que é o que parece, na práctica: Un horror urbanístico que fede a racismo e xenofobia, co agravante de ser patrocinado polos poderes públicos. Parece que o refuxio non é benvido entre varios destes veciños e que, sinxelamente, non queren velo e prefiren ignorar con máis efectividade a existencia desa pobre xente. O refuxio non é unha cárcere nin un CIE, e o muro non limita a libre entrada e saída do recinto. Pero psicoloxicamente aílla os refuxiados, e é hipócrita esixirlles que se integren e á vez agachalos detrás dunha parede. O ruído parece un pretexto absurdo. Sería como erguer muros entre os edificios para que non se molesten os uns ós outros.

Buchholz denuncia que este muro ten catro metros de altura, algo máis có de Berlín. A autopista Múnic-Salzburgo pasa preto, e para protexer á veciñanza do ruído desta ergueuse outro muro de protección sonora… de só tres metros de altura. Unha autopista mete menos ruído que un fogar de refuxiados? Parece moi iluso xustificar a obra por un problema veciñal de contaminación sonora.

Xa houbo mobilizacións nos dous sentidos. Artistas e xente vencellada a proxectos de acollida esixiron o derrube do muro, a extrema dereita ameaza de morte a Buchholz, os veciños insisten en que non entenden a polémica e que é un muro para protexelos do ruído, e os cargos do distrito teiman en que “non é un muro en contra dos refuxiados”. Mais a meirande parte calan.

Mensaxes en globos: “Todos sodes benvidos”

IMG_20161113_163758.jpg
O que cantaban en Berlín no 89: “O muro debe caer”

Os ánimos están alterados. Cando estivemos alí, había varios curiosos coma nós, e ademáis parou un coche e saíu un home a facer unha foto co seu móbil. Unha señora en bicicleta increpouno, e como boa alemana “ben pensante” díxolle que non estaba permitido facer fotos, polo que interpretei que vivía por alí. A liorta dialéctica subiu de ton e o home, coa súa razón, díxolle “Que ela non era tan importante” para prohibirlle facer fotos nunha vía pública, que ía tomar unha imaxe “desa vergonza” e que ese muro se ergueu  “por culpa de xente” coma ela. Tirou a foto, aínda rifaron un bo anaco máis e ó final marcharon no seu coche.

Oxalá os fogares de refuxiados deixen de ser necesarios algún día, oxalá non morran tantos no Mediterráneo para rematar nun asilo cun muro así diante dos ollos. Mais esa “vergoña” de muro da discordia debe caer, e decontado. Mesmo facendo un grande esforzo por crer a versión dos veciños e da súa inocua intención (isto é, que “é só polo ruído”), tan só lle dá azos ó racismo, á discordia e á división, dificulta a integración dos dun lado e perpetúa os prexuízos do outro. As pontes son para unir, e os muros para dividir, así foi sempre. E neste país de muros saben dabondo, e das súas consecuencias tamén.

 

Adeus, servus, Regensburg

Así é. Non está este blog para contar a miña vida privada, mais os catro que entran aquí terán que aturalo.

Hai nove anos… nove anos!!! Que rápido roda a bóla do tempo… En fin, hai nove anos e medio, xa o contara algunha vez, cheguei á pequena cidade de Passau cun billete de ida, unha paga de paro exportada de España para tres meses, unha maleta chea de xerseis, algo de cartos aforrados e unha matrícula feita na Volkshochschule nun curso de Alemán, nivel A1, intensivo. Un soño de encarreirar a miña vida, aprender un idioma.

Catro ou cinco meses despóis fixen unha entrevista de traballo en Regensburg (Ratisbona, nos idiomas latinos), nunha pequena empresa xenética. Soaba tan raro antes como agora. Co meu nivel atrofiado de alemán, a entrevista, para min, foi unha desfeita. Cinco alemáns xefazos dirixíndome preguntas e eu sen entendelas á terceira repetición, en ocasións non enxergaba sequera que era unha pregunta, eu tan só asentía como un chimpancé mentres os xefazos teutóns miraban desconcertados. Saín de alí noqueado pola realidade da emigración e da inconsistencia do meu proxecto e deprimido de vez.

Por algunha razón ou confluencia astral, chamáronme e contratáronme. Supoño que a razón foi a expansión bestial da empresa, que no 2007 pasou de 80 a máis de 200 traballadores, e eu entre eles. Os comezos foron duros, de continuos cambios, expansións e innovacións que non sempre saían ben, e eu no medio, mellorando co idioma mais nunca tan rápido como quixera. Foi fodido. E un reto excitante. Fágoo de menos.

Ponte de Pedra - Stone Bridge - Steinerne Brücke, Regensburg Regensburg? Unha cidade de tamaño mediano, tranquila, provinciana, dirían algúns, mais que zumega historia. Un casco histórico Patrimonio da Humanidade, incluíndo ponte medieval e catedral, o forte máis norteño do Imperio Romano (do Danubio para alá, todos bárbaros), esplendor comercial na Idade Media, Cidade Imperial do Kaiser, patria de Xoán de Austria, logo declive, logo a recuperación trala II Guerra Mundial, turrada pola industria: Siemens, Infineon, BMW, Reinhausen… pequeno paraíso dos enxeñeiros, mecánicos e robots, e boa cervexa. Eu son máis do último. Non deixedes de visitala (a cidade e a cervexa) se estades por Baviera: das cidades máis fermosas da Xermanía. Para min, un lugar para comezar. Ou recomezar.

Primeiro Regensburg, logo o mundoA empresa foi absorbida por unha multinacional, e esta por outra multinacional máis grande, cambiou de nome, de xefazos. Os xefes de verdade sentan nun despacho en Estados Unidos, nós non os coñecemos nin eles saben onde está Regensburg. Lei de vida, peixe grande, peixe pequeno. Eu aprendín, medrei, madurei, fixen bos amigos e compañeiros, e como todo o mundo, vivinas de todas as cores. Fóra da empresa, a relación que me trouxera a Alemaña esfarelouse, adapteime ó país, hoxe estou casado e feliz de estalo, cheíños de plans e ilusións…
Nove anos despois, remato o 31 de Marzo na empresa. Xa rematei, en realidade, estou de vacacións. Iso será o xoves, ese mesmo día collerei un tren para Múnic. Alí comezarei de novo, nun novo emprego: no laboratorio dun hospital, volta á clínica, ó servizo público, fóra da empresa privada. Ilusión e medo, diso está tamén feita a vida. E agobio por non dar atopado unha vivenda na capital bávara, tarefa dura e frustrante, mais solucionarase. Estamos seguros.

Non deixo Alemaña, non regreso á terra, que é o que me gustaría… mais deixo Ratisbona. Foi unha boa amiga, agardo que a urbe bávara, Múnic, München (encántame como a chaman os italianos: Monaco di Baviera), Minga en bávaro (léase “Min-a”, con n velar) me acolla ben. Perdón. Que nos acolla ben, ós dous. Deséxenme sorte e eu ireilles contando.

Múnic

Xa sei que prometera silencio textual, seguirá, isto foi só unha excepción. Regensburg merecíao.