O Nadal en Alemaña

En Alemaña e na Baviera, xa o temos comentado, vívese moito o Nadal. Estendería a acepción de “Nadal” a “Advento”, que comprende as catro semanas anteriores ó 25 de Decembro. Isto non pretende ser un tratado de etnoloxía, senón só un achegamento seguramente cheo de inexactitudes. Disimulade. Que é Nadal.

Os mercados de Nadal

Non hai cidade ou vila que non abra o primeiro fin de semana de Advento os Mercados de Nadal ou de Advento, chamados Weihnachtsmarkt ou Christkindlmarkt aquí no sur. Son uns mercados na rúa onde se adoita vender artesanía, cousas relacionadas co Nadal (beléns ou Krippen, colgarechos para a árbore de Nadal, etc.) ou non e, o que máis éxito ten, cousas de comer e lamber e de beber. Xa chegaremos a iso. Dos máis famosos son o de Dresde e seguramente máis grande é o de Núremberg na Marienplatz, pero a min non me chistou moito, ten o que teñen todos, só que máis grande. Hainos máis fermosos en vilas pequenas e feitiñas, como Bad Hindelang. En canto a Ratisbona, como non temos unha praza tan extensa, o mercado está esparexido en varias prazas da cidade vella, sendo o máis grande o da Neupfarrplatz que vedes nas imaxes.

Weihnachtsmarkt (night - noite)

Weihnachtsmarkt RegensburgO máis coñecido e orixinal desta cidade é o que organiza a princesa de Thurn und Taxis, unha especie de Duquesa de Alba alemana (R.I.P.) cuxa casa nobiliaria ten sé no pazo que teñen en Regensburg, aínda que xa non residan alí. Un día falaremos da Princesa Gloria, todo un personaxe, e con iso non quero dar a entender que me sexa simpática. O caso é que arredor do castelo montou o seu propio Weihnachtsmarkt, de casetas de madeira e iluminado por fachos. Precioso para ver unha vez se pasades por aquí nestas datas. Se cadra unha vez abonda, porque cobran entrada. Para entrar nun mercado, no que as cousas non son de balde. Como oídes.

Mercado de Nadal / Christmas Market

Un paseo por este mercado ou por outros máis “proletarios” sempre paga a pena. Dá mágoa pasear pola rúa en Xaneiro: o mesmo frío e mal tempo, a mesma escuridade… mais nin hai Nadal nin mercado.

Repostería e lambonadas

Lata cunhas poucas Plätzchen, despois de que unha horda de hunos (os do meu choio) case remataran con elas.
Lata cunhas poucas Plätzchen, despois de que unha horda de hunos (os do meu choio) case remataran con elas.

Aquí é onde o petan os xermanos. Hai mil tradicións “milenarias”, todas gorentosas para os sentidos e infames para o sistema circulatorio. Non hai casa que se prece que non faga as bolachas de nadal ou Plätzchen, haivos mil variedades, case todas combinacións de azucre, masa e manteiga e ó forno. Logo poden levar… o que se vos ocorra: vainilla, coco, pasas, noces, chocolate… Fanse en famila, usualmente con axuda dos nenos, e logo compártense, lévanse o traballo e alí hai algún galego larpeiro que come delas e logo o conta no blog.

Nürnberger Lebkuchen
Lebkuchen. von Leon Brocard from London, UK (DSC06891Uploaded by Pirkheimer) [CC BY 2.0], via Wikimedia Commons
Outras raíñas lambeteiras do Nadal son as Lebkuchen. Son unha especie de bolachas circulares grandes (uns 8 cm. de diámetro) que veñen en paquetes de seis ou oito. Teñen froitos secos (améndoas, noces, avelás) e especias para parar un carro (canela, xenxibre…) e logo un glaseado de azucre ou chocolate. Estes paquetes adoitan vir nunhas latas ben fermosas. Son tamén típicas de Núremberg, tanto como é o turrón de Alacante: serán de alí pero hainos por todo o país. Tamén son típicas as casiñas de Lebkuchen.

Tamén lles presta o mazapán (agasallan porquiños de mazapán polo Aninovo, traen sorte), pero sonlles descoñecidos os nosos turróns, polvoróns, mantecados, etc., cousas en realidade máis árabes ca centroeuropeas. O que non falta é o Stollen, orixinario de Dresde, un biscoito compacto de masa, azucre e mazapán. Outras son as Spekulatius, unhas bolachas finas de caramelo e especias moi ricas para comer no momento mais que na maleta se desintegran en farangullas. Comédeas xa.

O Glühwein

Cuncas de Glühwein da miña cativa colección. A de Regensburg aprézase o Christkindl, xa chegaremos a iso.
Cuncas de Glühwein da miña cativa colección. A de Regensburg aprézase o Christkindl, xa chegaremos a iso.

Por bonitos que sexan os mercados de Nadal, decembro en Alemaña non é sinónimo de tempo agradable, e perder un par de horas entre as casetas é sinónimo de aterecer de frío a medio prazo. Así que inventaron o Glühwein (“viño candente”), unha sorte de viño quente especiado que serven á temperatura da lava do volcán do Krakatoa. Un par de grolos abondan para quentar o espírito e/ou abrasar o esófago. Sérveno nunhas cuncas que ás veces son verdadeiras lembranzas do mercado e da cidade. Se queres quedar con elas, non hai problema: o Glühwein véndeno cun recargo de dous euros sobre a cunca, que che devolverán na caseta cando ti lle devolvas o recipente. Se quedas coa cunca, non pasa nada: xa a pagaches.

Ó Glühwein tradicional engádenselle agora hai mil variantes modernas: cun chorro de ron, de sabor amorodo ou baias, que sei eu. Comezade polo tradicional, facédeme caso. Para os nenos e para os que non queiran ou poidan beber alcohol hai ponche (Kinderpunsch), igual de quente. Para os máis atrevidos, o Hitzkopf (“cabeza ardente”), unha beberaxe parecida ó Glühwein mais trocando o viño por sidra.

Que ven na tele

Moi pouco diferente do que hai que ver ó sur dos Pirineus. Especiais de Nadal con friquis cantantes de Schlager (a canción lixeira xermana), non hai mensaxe do Rei porque isto é unha república, pero si que Angela ten unhas palabras. Películas nadaleiras americanas e refretidos. Pero se os súbditos do Tío Sam reven sempre nestas datas Que fermoso é vivir, os doiches tamén teñen a súa película icónica, Die Feuerzangebowle. Este nome impronunciable e intraducible denomina un ponche alcohólico flambeado, unha especie de queimada de Nadal. Arredor das lapas desta beberaxe os protagonistas deste filme reviven e reinventan os seus anos escolares.

Non vin a película, mais aquí é de culto, mesmo a poñen nos cines. Data do 1944, e é un remake de outra da década anterior, mais a que repiten é a do 44. Houbo outra versión en 1970, mais foi un fracaso.

E por Noitevella poñen a curta Diner for two, da que xa falara outro ano. É un sketch británico tamén do ano da pataca, mais que segue a ter chiste. Póñoo aquí outra vez, que o vídeo da outra ligazón faleceu.

 

O calendario de Advento

Marianne Schneegans Adventskalender.jpeg
„Marianne Schneegans Adventskalender“ de Marianne Schneegans – Nachlass von Marianne Schneegans. Lizenziert unter CC BY-SA 3.0 de über Wikimedia Commons.

Son uns calendarios que abranguen do 1 ó 24 de Decembro. Cada día ten normalmente cadansúa caixiña ou pestana numerada que agocha un pequeno chocolate. Ou sexa, cada día un bombón, ata chegar á Noiteboa. Hainos tamén que teñen na vez de chocolate un debuxo, por suposto, relativo ó nadal. Poden ser verdadeiras obras de arte.

A cousa se puxo barroca nos últimos tempos e hoxe hai Adventskalender do Bayern de Múnic, de publicidade, ou que na vez de chocolate teñen gominolas Haribo, xoguetiños, infusións de diferentes sabores, ou eróticos para adultos. E por suposto con motivos de películas ou debuxos animados. Teño un amigo que recibiu un dos Simpson de agasallo, e descubriu que o calendario non chegaba ó 24, senón ó 31. Viva Springfield!

Gardan relación co Advento tamén os Adventskranz, unhas coroas vexetais con catro candeas grosas. Acéndese unha candea por cada domingo de Advento, polo tanto chégase á Noiteboa coas catro velas acesas.

Quen trae os agasallos? Nikolaus, o Christkindl e o Weihnachtsmann

A tradición máis antiga de agasallos é a do San Nicolás, o Nikolaus. Xa falamos dela polo miúdo hai anos. Non se celebra en Nadal, senón que é un aperitivo deste, o 6 de Decembro. É un bispo-santo boíño que trae lambonadas e agasallos ós nenos bos. Vai en compaña do seu criado Ruperto (Knecht Rupprecht) ou, aquí no sur, unha especie de diaño Krampus que zorrega ós nenos malos e arrepía ós demáis. Nunca chega o sangue ó río e cada neno recibe o seu agasallo. E, sobre todo, proliferan en todo establecemento os Nikolaus de chocolate para agasallar.

Christkind in Struwwelpeter 1845.jpg
„Christkind in Struwwelpeter 1845“ von Heinrich Hoffmann – → Lizenziert unter Gemeinfrei über Wikimedia Commons.

No sur (Baviera, Austria, Suíza…) trae os agasallos o día de Nadal o Christkindl, literalmente “o neno Xesús” pero que en apariencia non ten moito que ver coa iconografía relixiosa. Represéntase cun neno, as máis das veces unha nena, de melena dourada e ás de anxo. Ninguén o viu nunca, mais toca unha campá para facerlle saber ós nenos que os agasallos xa están ó pé da árbore. Foi un invento dos protestantes luteranos para desprazar o moi católico San Nicolás, pero curiosamente a súa tradición está máis presentes nas rexións católicas como Baviera. Si. A min tamén me parece raro. Nikolaus mola máis.

Mais a competencia é dura e vén de fóra. O gordo chungo de Papá Noel, aquí Home do Nadal ou Weihnachtsmann, que non é máis que o Santa Claus dos americanos, que á súa vez non é máis ca un refretido do propio Nikolaus de Centroeuropa coas cores da Coca-Cólida. Mais a metrópole é poderosa e despraza ás tradicións. Preguntádelle ó Apalpador.

Sternsinger Segensbitte Marienberg.jpg
„Sternsinger Segensbitte Marienberg“ von Papiermond – Transferred from de.wikipedia (Original text : selbst fotographiert). Lizenziert unter Gemeinfrei über Wikimedia Commons.

Os que non traen nada son os Reis Magos. O día dos Reis, 6 de Xaneiro, é feirado nas rexións católicas e andan os nenos cantando e pedindo polas porta para obras de caridade ou para a parroquia (QUE NON É O MESMO!-na miña opinión). Ós fogares xenerosos píntanlle con xiz no marco da porta as iniciais dos tres reis xunto co ano, e así quedan “bendecidos” para os doce meses. Por exemplo, para o 2015 a lenda será: “20+C+M+B+15”, de Caspar, Melchior e Balthasar, ou tamén “Christus mansionem benedicat”, Cristo bendiga esta casa. Pero de agasallos, nanai. Aquí o tempo de Nadal comeza antes ca na nosa terra (se tiramos fóra o Cortinglés), mais remata o 26, que tamén é feirado. Hai grandes xantares familiares o 25 e o 26, mais o 24 non fan grande cousa: é só a noite dos agasallos. O 27 retiran os adubíos nadaleiros, as árbores… o Nadal rematou. En Fin de Ano tiran petardos e pirotecnia e van de festa, mais a cousa xa non ten nada que ver co Nadal. E quen non comezou traballar ou a escola o 27 de Decembro, faráo o segundo día do ano.

Como a min sempre me toca vivir o Advento en Alemaña mais procuro escapar no Nadal para a casiña en Galicia, estas datas nadaleiras cunden moito. Así que igual me vedes por aí, se non estades atentos. Felices Festas a todos! Pasade ben o solsticio!

 

O xogo de Merkel: inmigración si, inmigración non

Moitos mirades a Alemaña con envexa, e non é estraño. Un dos países máis desenvolvidos de Europa, unha economía que turra de toda a UE (xa que Francia non se dá erguido e Gran Bretaña anda ó seu), en comparación co noso paisiño, cheo de crises (en plural), paro, corrupcións (tamén en plural) e sensación de impotencia, opresión, depresión e carraxe. E tamén mirades os seus políticos, a Merkel que rexe o destino non só do seu Estado, senón tamén o de España e o resto de países que se fixeron a ilusión de coller o tren de Europa (entendida polos países de Europa con bo nivel de vida, unha terceira parte) e acabaron descarrilando.

Angela-Merkel-Pantone-Farbskala-von-Noortje-van-Eekelen
Pantone Merkel. Elixe a túa cor. Licencia Creative Commons de Neuewerbung.org (clicar para agrandar)

Mais, facédeme caso a un que vive aquí e que tampouco ten excesivas queixas de como lle van as cousas: Alemaña ten problemas e Merkel tamén, e non sempre se amosa como esa estadista sensata aínda que inflexible da que temos a imaxe no lonxano Sur. O seu gobernar é por moitas veces errático e contraditorio. Non vou falar de esa actitude parva de afogar as economías en crise e esnaquizar o benestar social e o consumo agardando así recuperar a economía, por aquilo de “non gastar máis do que se ingresa”, como se a economía dun país tivera a mesma complexidade que a dun neno de sete anos que recibe a paga os domingos despois de misa. Pois non, Angela, non. Non vai funcionar. Pero falemos do que acontece das fronteiras xermanas para dentro. De políticas migratorias. Velaquí o dobre discurso. O Goberno de Merkel proclamou que os profesionais europeos eran benvidos a Alemaña, sobre todo os cualificados. Lembrades? O efecto chamada funcionou en España, e expulsados pola crise o número de españois no país multiplicouse. Na meirande parte (non todos) con títulos universitarios ou profesionais que buscaban traballar “do seu” en mellores condicións ca na súa terra. Algúns acadárono, outros tamén pero tras un periodo difícil, outros fracasaron. Non é doado acceder ó mercado laboral alemán cun título e unha traxectoria laboral en outro país e sen desenvolverte ó cen por cen no idioma.

The Economist: Please can we start the engines now, Mrs Merkel? cover by Jon Berkeley #donttellmerkel
“Por favor Señora Merkel, podemos acender os motores xa?” Imaxe do Flickr de Duncan Hull. Fonte premendo na imaxe. Licenza.

Pero velaquí que o Goberno merkeliano abráianos con outra medida: aprobou unha lei que aumenta o control sobre as axudas sociais que reciben os inmigrantes comunitarios, mesmo posibilitándose a expulsión do país no caso de fraude ou mesmo sen el, cando o inmigrante en cuestión leve máis de seis meses sen traballar. Os españois, podendo sufrir o que nós lles facemos ós africanos en España. En fin. En resumo, por primeira vez un país membro da UE ameaza con expulsar a cidadáns comunitarios. Lembra ó caso recente do límite para a inmigración en Suíza, que pode facer perigar os acordos entre o país helvético e a UE, pero ollo, Suíza non é membro da UE. Alemaña si. Alemaña “é” a Unión Europea. O Goberno merkelita insiste malia todo, e nisto leva razón, que Alemaña precisa da inmigración e que se beneficia dela. A economía e o mercado laboral carburan, si, pero non nacen alemanciños e o país está en regresión demográfica. A única saída para que non se esboroe o sistema de pensións é aumentar a poboación activa coa inmigración. Non hai outra. Mais Merkel ve o ascenso de partidos eurófobos e mesmo xenófobos como Alternative für Deutschland (AfD), que lle están comendo votantes pola dereita, e pola presión do irmán bávaro da CDU, a intransixente CSU. E daquela invéntase que aquí non se vén por Turismo Social (Sozialtourismus) e que moitos estranxeiros veñen aquí a desfrutar de axudas sociais (que as hai, e son xenerosas) que non existen no seu país e das que non participaron solidariamente. Alguén decidiu que queixarse da inmigración dá votos. Pero mira unha cousa. A ver. Imos por partes. A que vén esta esquizofrenia? Precisan dos inmigrantes ou hai demasiados? En que quedamos?

Immigration
Imaxe do Flickr de Andrea Barisani: Immigration. Fonte: premendo na imaxe. Licenza Creative Commons Attribution-NonCommercial 2.0 Generic (CC BY-NC 2.0).

Os sinalados co dedo non son os españois, cuantitativamente unha parte pequena da masa inmigratoria en Alemaña, aínda que con esta lei poidan verse moi prexudicados. O dardo vai disparado contra a inmigración procedente dos novos países membros da Unión, en concreto de Europa do Este e máis en concreto contra búlgaros e romaneses. Houbo unha vaga de chegados destes países que non foi masiva en xeral, pero si que foi problemática en certas cidades (Duisburgo, Fráncfort, etc.) que non estaban preparadas. Saltaron as alarmas cando presuntamente os romaneses e búlgaros foron en masa a pedir as súas axudas sociais, o célebre Hartz IV, o subsidio por excelencia do sistema social alemán. Pero, foi así? Existe esta “invasión” de chupóns con acento eslavo (ou latino)? Estas cousas corrobóranse ou desméntense con cifras, e as do Instituto do Mercado Laboral e Investigación Laboral non enganan. Un 7,7% dos residentes en Alemaña cobran o Hartz IV, e sobe ata o 14,7% no caso dos estranxeiros, lóxico, por ser máis proclives á exclusión social. Mais no caso dos súbditos romaneses e búlgaros é superior á media, mais inferior á media dos estranxeiros: un 10%. O 80% dos perceptores desta axuda son alemáns. Se falamos de fraude na percepción das axudas, non é superior procentualmente neste subgrupo que na media. Ou sexa, os estranxeiros comunitarios non perceben significativamente máis axudas, nin defraudan procentualmente máis cós propios alemáns.

Captura de pantalla 2014-12-08 a las 19.40.02
Taxa de paro. Fixádevos: na primeira columna, o % de paro do conxunto de romaneses e búlgaros. A segunda, só búlgaros. A terceira, só romaneses. A cuarta, a de estranxeiros do resto dos “novos” países (Estonia, Chequia, etc.). A quinta, a dos países do sur, ou sexa, NÓS (España, Italia, Grecia e Portugal), un 10,9%. A sexta e penúltima, o paro no total dos estranxeiros en Alemaña e a sétima e última, o paro no total de Alemaña. Fonte, páxina 7

Pois claro que pode haber romaneses que defrauden, españois que só veñan aquí de festa e a cobrar o paro sen intención de traballar, e andaluces preguiceiros e galegos que respondan con preguntas. E tamén hai estranxeiros que queren traballar, e de feito traballan, e alemáns que viven da sopa boba mentres vén a RTL e beben cervexa do Aldi: non xeralicemos, por favor. As leis téñense que basear en realidades, datos e cifras, non absurdas alarmas sociais alimentadas polo sensacionalista Bild (e aplaudidas por diarios máis serios) nin en populismo electoralista. Non existe unha fraude social masiva por parte dos estranxeiros, iso é unha falacia. O que hai é medo á Armutszuwanderung, a Emigración da Pobreza, que non veñan os enxeñeiros e informáticos que agardaban e si esfarrapados non cualificados que procuren oportunidades de traballar mellor, xa veñan do Este ou empurrados pola brutal crise no Sur de Europa, na que, mira ti, as políticas da UE e do Goberno Federal e do Bundesbank e a Troika (son todo sinónimos) teñen moito que ver. Neste caso, galegos, españois, portugueses, romaneses e checos imos no mesmo barco. Efectos reais? Con que se controle mellor a fraude nas axudas non pode discordar ninguén. Expulsións directas? Meter a xente esposada nun taxi con destino a Varna, Timisoara, Chiclana ou Valdeorras? Pouco realista. O que si vai acontecer é que van dificultar as axudas ós estranxeiros (ós alemáns non, que eses votan!) e que moitos se non atopan traballo de contado terán que regresar, porque permanecer en Alemaña será insostible. Estamos falando dun país no que catro millóns de residentes, entre eles dez milleiros de españois (fonte) cobran unha axuda malia teren un emprego, porque este non abonda para sobrevivir. Eís os famosos minojobs, o segredo do desemprego cero xermano. Moito traballo, pero moi precario e con diferencias brutais de salarios entre o cualificado e o non cualificado. Se cadra con máis inspección laboral en contra do abuso (xente contratada por minijob por 15 horas semanais traballando o triple, traballadores asalariados camuflados de autónomos para non pagar S. Social, etc., etc.) solucionábanse moitos problemas.

Máis consecuencias: que a meirande parte dos españois, malia ser teoricamente obrigatorio, non fagan a Anmeldung ó chegar, que vén sendo coma o empadronamento. Se non consta que estás no país o tempo non corre e ademáis estás cuberto sanitariamente pola Seguridade Social española. Sempre hai tempo de facela, cando precisamente se atope un emprego ou se pida unha axuda, ou as dúas cousas. Por que demo o ían facer ata que non quede máis remedio? Por iso o número real de cidadáns españois e galegos en Alemaña é moi superior ó “oficial”. Así que, miña Merkel: aclárate. Ou queres inmigración (dentro dunha orde, etc., etc.) ou dis que sobramos. Daquela os estranxeiros collemos a maleta outra vez, regresamos e deixamos de pagar cotizacións e impostos directos e indirectos no teu paisiño. Porque para iso si que os Fernández e os Regueira somos tan cidadáns como os Müller: para pagar. Os dereitos son outra cousa. Pero cando marchemos, a ver como lle explicas a Herr Müller que non hai cartos na caixa para pagarlle a pensión. Non é con populismo electoralista como vas saír dese círculo vicioso. E ese é un xogo moi perigoso e pode revirarse na túa contra. Lémbrame á frase de canda nos 60-70 se abriron as fronteiras alemás para os necesarios traballadores españois, italianos e turcos: “Pedimos man de obra. E viñeron persoas“.

Mural emigrante - Wallpaint emigrant
Mural preto da praza de San Pedro de Mezonzo, na Coruña. Foto miña, pero non sei quen o pintou. E vós? Licenza.

Nota: hai uns meses na Voz de Galicia preguntáronnos a varios inmigrantes que opinabamos desta nova lexislación e xa din unha opinión, máis abreviada.